Top 6 Bài soạn Lập dàn ý bài văn tự sự (Ngữ văn 10) hay nhất
Trong các kì thi, môn Văn luôn là môn bắt buộc, vì thế môn Văn đóng vai trò rất quan trọng. Nhưng để làm được một bài văn hay chúng ta phải có những phương...xem thêm ...
Bài soạn tham khảo số 1
I – Hình thành ý tưởng, dự kiến cốt truyện
Câu 1 (trang 45 sgk Ngữ văn 10 Tập 1):
- Trong phần trích trên, nhà văn Nguyên Ngọc nói về quá trình ông suy nghĩ, lên ý tưởng để chuẩn bị cho việc sáng tác truyện “Rừng xà nu”.
- Bài học cho quá trình hình thành ý tưởng:
+ Hình thành ý tưởng: nhà văn muốn xây dựng câu chuyện trên một nguyên mẫu có thật là cuộc khởi nghĩa của anh Đề.
+ Nhân vật chính: tên của nhân vật sẽ là Tnú để mang đậm “không khí” của núi rừng Tây Nguyên.
+ Hệ thống nhân vật: Dít, Mai, cụ Mết, bé Heng
+ Dự kiến cốt truyện: Bắt đầu và kết thúc bằng hình ảnh cây xà nu.
+ Tình huống, chi tiết truyện nổi bật: Mỗi nhân vật “phải có một nỗi đau riêng bức bách dữ dội, bật ra từ nỗi đau chung của xóm làng, dân tộc”.
+ Chi tiết đặc biệt tạo điểm nhấn: Nỗi đau đớn nhất của Tnú là phải chứng kiến cảnh đứa con bị đánh một cách tàn bạo, còn người vợ thì gục xuống ngay trước mặt anh.
Câu 2 (trang 45 sgk Ngữ văn 10 Tập 1):
Qua lời kể của nhà văn, chúng ta có thể học tập:
+ Hình thành ý tưởng và dự kiến cốt truyện cơ bản cho truyện
+ Suy nghĩ, tưởng tượng về các nhân vật chính – phụ
+ Lên ý tưởng các sự việc chính, sự việc đặc biệt để tạo điểm nhấn và sự liên kết mạch lạc cho truyện.
+ Sắp xếp sự việc, lập dàn ý cơ bản cho truyện trước khi viết chi tiết.
II – Lập dàn ý
Câu 1 (trang 45 sgk Ngữ văn 10 Tập 1):
Trường hợp (1): Chị Dậu gặp một cán bộ cách mạng và được giác ngộ.
- Mở bài:
+ Chị Dậu lao mình vào bóng tối, cố gắng tìm hướng ngôi làng để chạy về
+ Gặp được chồng và các con, chị vừa mừng vừa tủi
+ Nhưng có chuyện lạ với chị Dậu: Dù đã rất khuya, nhưng chồng chị vẫn còn đang ngồi trò chuyện với một người lạ mặt
- Thân bài:
+ Khi hỏi rõ, chị Dậu được biết người khách lạ đang trò chuyện với chồng là một chiến sĩ cách mạng.
+ Người chiến sĩ giảng giải cho vợ chồng chị Dậu hiểu nguyên nhân sâu xa sau những nỗi khổ mà nhân dân đang phải chịu đựng.
+ Anh bày cách để những người nông dân có thể thoát khỏi cảnh áp bức, làm chủ cuộc sống của mình.
+ Thi thoảng, người chiến sĩ lại ghé qua, hỏi thăm cuộc sống của gia đình anh chị Dậu, đem những thắng lợi mới ở khắp các nơi về báo với gia đình.
+ Được khuyến khích, chị Dậu mang những hiểu biết của mình về cách mạng, về cuộc đấu tranh dân tộc và dân chủ nói với đông đảo bà con xung quanh.
+ Nhiều bà con nông dân đã có cơ hội được giác ngộ cách mạng giống như chị.
+ Cuối cùng, trong ngày Tổng khởi nghĩa tháng 8 năm 1945, chị Dậu đã dẫn đầu đoàn nông dân lên cướp chính quyền huyện, phá kho thóc Nhật chia cho những người dân nghèo cùng cảnh ngộ.
- Kết bài:
+ Chị Dậu xúc động và vui mừng khi đón được cái Tí trở về nhà, đoàn tụ cùng thầy u và hai em.
+ Chị Dậu cùng bà con làng xóm vui mừng trước những chiến thắng tiếp nối của cuộc chiến đấu.
Trường hợp (2): Chị Dậu nuôi giấu cán bộ
- Mở bài:
+ Sau khi chạy thoát khỏi nhà quan cụ, chị Dậu trở về nhà
+ Làng Đông Xá tuy bị địch chiếm đóng, nhưng phong trào đấu tranh cách mạng vẫn rất sôi nổi
+ Một nhóm các chiến sĩ được bí mật cử về làng
- Thân bài:
+ Chị Dậu cũng như rất nhiều người dân làng Đông Xá được giác ngộ và tích cực tham gia cuộc kháng chiến
+ Chị sự kiểm soát của địch, chị Dậu vẫn bí mật nuôi giấu cán bộ
Chị Dậu bí mật tiếp tế đồ ăn, các vật dụng cần thiết cho các chiến sĩ
Các thư từ, văn kiện được truyền đi ngay trong lòng địch
Nhiều lần chị bất chấp hiểm nguy mà đậy nắp hầm bem.
Bị địch nghi ngờ, kiểm soát nhưng chị Dậu vẫn kiên quyết và dũng cảm che chở cho các chiến sĩ
+ Vì hiểu được ý nghĩa của cuộc kháng chiến, chị Dậu không hề lung lay ý chí căm thù giặc, ủng hộ cách mạng.
- Kết bài:
Chị Dậu đã có lòng yêu nước sâu sắc, tinh thần kháng chiến quật cường
Việc làm của chị đã thôi thúc lòng yêu nước, ý thức tích cực tham gia kháng chiến của đông đảo bà con làng Đông Xá
Câu 2 (trang 46 sgk Ngữ văn 10 Tập 1):
Cách lập dàn ý một bài văn tự sự:
Bước 1: Trước khi lập dàn ý, chúng ta cần chọn đề tài và lên ý tưởng cho câu chuyện, hình thành cốt truyện cơ bản.
Bước 2: Người viết cần có được các nhân vật chính, nhân vật phụ. Từ đề tài và ý tưởng đã lên, người viết cần tưởng tượng, sáng tạo các chi tiết để gắn kết, tại sự logic cho các sự việc chính.
Bước 3: Lựa chọn trình tự diễn biến của câu chuyện (có thể sắp xếp theo trình tự thời gian hoặc không gian). Tìm kiếm các chi tiết nhỏ: các không gian của câu chuyện, quan hệ và sự liên kết, tâm trạng của nhân vật…
Bước 4: Sắp xếp các chi tiết đã có vào một dàn ý chi tiết.
Luyện tập
Câu 1 (trang 46 sgk Ngữ văn 10 Tập 1):
Có thể xây dựng cốt truyện như sau:
+ Minh (học sinh) vốn là một học sinh có ý thức tốt, học tập khá, ngoan ngoãn.
+ Sau khi công việc của cha mẹ gặp thất bại, gia đình lục đục, Minh buồn bã, chán nản, bị những người bạn xấu lôi kéo nên đã bỏ học, thường xuyên tụ tập với những bạn xấu.
+ Có lần, Minh đã lấy trộm đồ của bạn để đem bán.
+ Sau khi bị phát hiện là kẻ ăn trộm đồ, mà Minh không dám đến lớp học, không dám giao lưu với các bạn nữa.
+ Minh đã nhận ra lỗi lầm, rất ân hận về việc làm của mình
+ Thầy giáo chủ nhiệm biết chuyện, rất cảm thông nên đã bảo lãnh cho Minh được trở lại trường học, giúp đỡ em hòa nhập trở lại với lớp.
+ Minh đã cố gắng trở lại với sự ngoan ngoãn, có ý thức như trước và vươn lên trong học tập.
Câu 2 (trang 46 sgk Ngữ văn 10 Tập 1):
Dàn ý: Câu chuyện về tình bạn
- Mở bài:
+ Nam và Quân là một đôi bạn cùng tiến của lớp.
+ Tình bạn, sự quan tâm, yêu thương, giúp đỡ nhau cùng tiến bộ trong học tập của hai bạn thật khiến mọi người khâm phục và cảm động.
- Thân bài:
Giới thiệu sơ qua về hoàn cảnh của hai bạn:
+Nam và Quân là đôi bạn lớn lên cùng nhau từ nhỏ.
+Nam nhanh nhẹn, thông minh; còn Quân vì mắc chứng tăng động từ nhỏ nên việc tiếp thu kiến thức rất khó khăn.
+Cả lớp chỉ có Nam chơi với Quân. Nam muốn giúp đỡ để Quân không bị các bạn trêu chọc.
+Nam giúp Quân học bài.
+Quân hiểu bài hơn, điểm kiểm tra trên lớp được cải thiện.
+Nam cũng có kết quả hoc tập ngày càng tốt.
+Cả gia đình, cô giáo và các bạn trong lớp đều cảm thấy sự tiến bộ rõ rệt từ hai bạn.
+Các bạn trong lớp dần không trêu chọc Quân nữa, giúp đỡ Quân nhiều hơn trong học tập.
- Kết bài:
+ Kết quả học tập của Quân và Nam ngày càng tiến bộ
+ Tình cảm, sự quan tâm giúp đỡ lẫn nhau của đôi bạn khiến mọi người rất khâm phục.
![Hình minh hoạ ảnh 1](https://alltop.vn/backend/media/images/posts/792/Bai_soan_tham_khao_so_1-38379.jpg)
Bài soạn tham khảo số 2
Nội dung bài học
- Lập dàn ý bài văn tự sự nêu rõ nội dung chính cho câu chuyện sẽ viết, sẽ kể
- Dàn ý chung
+ Mở bài: giới thiệu câu chuyện
+ Thân bài: những sự việc, chi tiết theo diễn biến câu chuyện
+ Kết bài: kết thúc câu chuyện
- Muốn lập dàn ý, cần dự kiến đề tài, xác định nhân vật, chọn săp xếp chi tiết, sự việc tiêu biểu hợp lí
I. Hình thành ý tưởng, dự kiến cốt truyện
a. Trong văn bản, nhà văn Nguyên Ngọc kể lại câu chuyện về quá trình suy nghĩ, chuẩn bị để sáng tác truyện ngắn Rừng xà nu..
b. Qua lời kể của tác giả, có thể rút ra bài học:
- Để chuẩn bị viết một văn bản tự sự, cần hình thành ý tưởng, dự kiến cốt truyện,
- Suy nghĩ, tưởng tượng về các nhân vật cùng các sự việc, chi tiết tiêu biểu đặc sắc làm nên cốt truyện
- Những dự kiến này giúp cho quá trình lập dàn ý được rõ ràng hơn và dàn ý cũng cụ thể
II. Lập dàn ý
1. Dàn ý
Trường hợp 1: Chị Dậu và cách mạng
- Mở bài: Giới thiệu câu chuyện xảy ra từ kết thúc truyện Tắt đèn.
- Thân bài: Kể lại câu chuyện theo 2 sự việc chính.
+ Sau cái đêm ấy, chị Dậu gặp một cán bộ cách mạng và được giác ngộ
• Chị Dậu đã gặp người cán bộ cách mạng trong tình huống nào?
• Người cán bộ đã làm gì để giác ngộ chị Dậu?
• Chị Dậu đã giác ngộ cách mạng như thế nào?
+ Trong cuộc khởi nghĩa tháng Tám – 1945, chị Dậu dẫn đầu đoàn nông dân lên cướp chính quyền huyện, phá kho thóc Nhật chia cho dân nghèo
• Chị Dậu đã tham gia hoạt động khởi nghĩa ra sao ?
• Chị Dậu đã cùng các nông dân khác cướp chính quyền huyện, phá kho thóc Nhật như thế nào ?
- Kết bài: kết thúc câu chuyện và suy nghĩ gì về sự giác ngộ và hành động của chị Dậu?
Trường hợp 2: Chị Dậu nuôi giấu cán bộ
- Mở bài: Giới thiệu câu chuyện xảy ra từ kết thúc truyện Tắt đèn
- Thân bài: Kể lại câu chuyện với những sự việc cụ thể.
+ Cuộc kháng chiến chống thực dân pháp nổ ra, chị Dậu đã nhận thức về cuộc kháng chiến này như thế nào?
+ Tuy sống trong vùng địch hậu, chịu sự kiểm soát của địch nhưng chị Dậu vẫn bí mật nuôi giấu cán bộ, nhiều lần đậy nắp hầm bem cho cán bộ,...
• Chị Dậu gặp những khó khăn gì?
• Tại sao chị Dậu vẫn bí mật nuôi giấu cán bộ ?
• Những sự việc nào chứng tỏ lòng căm thù giặc và tinh thần cách mạng của chị Dậu?
- Kết bài : kết thúc câu chuyện và suy nghĩ của em về hành động của chị Dậu.
Cách lập dàn ý một bài văn tự sự:
- Bước 1: Trước khi lập dàn ý, chúng ta cần chọn đề tài và lên ý tưởng cho câu chuyện, hình thành cốt truyện cơ bản.
- Bước 2: Người viết cần có được các nhân vật chính, nhân vật phụ. Từ đề tài và ý tưởng đã lên, người viết cần tưởng tượng, sáng tạo các chi tiết để gắn kết, tại sự logic cho các sự việc chính.
- Bước 3: Lựa chọn trình tự diễn biến của câu chuyện (có thể sắp xếp theo trình tự thời gian hoặc không gian).
- Bước 4: Sắp xếp các chi tiết đã có vào một dàn ý chi tiết.
Hướng dẫn soạn bài
Câu 1 (trang 46 sgk Ngữ văn 10 Tập 1): Có thể xây dựng cốt truyện như sau:
+ Lâm vốn là một học sinh hiền lành trung thực.
+ Sau khi cha mẹ bỏ nhau, Lâm chán nản, bị kẻ xấu lôi kéo nên đã phạm sai lầm đáng tiếc (chơi bời lêu lổng, lấy cắp xe đạp, bỏ bê học hành,…).
+Lâm ân hận, dằn vặt , mặc cảm không dám đến lớp.
+ Lâm được thầy giáo chủ nhiệm giúp đỡ và bảo lãnh cho trở lại trường.
+ Lâm đã cố gắng vươn lên và trở lại là một học sinh ngoan ngoãn như xư¬a.
Câu 2 (trang 46 sgk Ngữ văn 10 Tập 1): Vi dụ dàn ý cho câu chuyện đôi bạn giúp nhau học tập
A. Mở bài: Giới thiệu về tình bạn của hai người bạn.
B. Thân bài:
- Miêu tả qua về hai bạn
- Tính cách, hoàn cảnh, tình bạn của hai người.
- Những công việc cụ thể hàng ngày 2 bạn đó giúp đỡ nhau như thế nào?
- Hai bạn giúp nhau vượt thử thách ra sao?
- Những kết quả đạt được ( đạt giải trong các kì thì, luôn là đôi bạn cùng tiến trong học tập,..)
- Mở rộng: không những là người học trò giỏi, mà còn tích cực tham gia các hoạt động của đoàn thanh niên, tham gia tình nguyện…
C. Kết bài: Rút ra bài học cho bản thân.
Xem thêm các bài soạn Lập dàn ý bài văn tự sự hay, ngắn khác:
![Hình minh hoạ ảnh 1](https://alltop.vn/backend/media/images/posts/792/Bai_soan_tham_khao_so_6-38089.jpg)
Bài soạn tham khảo số 3
Phần I
1.
- Nhà văn kể về quá trình suy nghĩ, chuẩn bị để sáng tác truyện ngắn “Rừng xà nu”.
2.
- Để chuẩn bị viết một bài văn tự sự, cần hình thành ý tưởng, dự kiến cốt truyện (có thể dự kiến phần mở đầu và kết thúc truyện), sau đó suy nghĩ, tưởng tượng về các nhân vật theo những mối quan hệ nào đó và nêu những sự việc, chi tiết tiêu biểu, đặc sắc tạo nên cốt truyện.
- Các bước lập dàn ý gồm ba phần: mở bài, thân bài, kết bài.
Phần II
1.
* Chọn nhan đề:
- Chị Dậu phá kho thóc Nhật
- Chị Dậu nuôi giấu cán bộ
* Lập dàn ý:
Đề 1: Sau cái đêm ấy, chị Dậu gặp một cán bộ cách mạng và được giác ngộ. Trong cuộc Tổng khởi nghĩa tháng Tám 1945, chị Dậu dẫn đầu đoàn nông dân lên cướp chính quyền huyện, phá kho thóc Nhật chia cho dân nghèo.
Mở bài: Sau khi chạy khỏi nhà tên quan cụ, chị Dậu gặp một cán bộ cách mạng.
Thân bài:
+ Cuộc Tổng khởi nghĩa tháng Tám nổ ra, chị Dậu trở về làng.
+ Khí thế cách mạng sục sôi, chị Dậu dẫn đầu đoàn biểu tình lên huyện cướp chính quyền, phá kho thóc Nhật.
+ Chiến thắng trở về chị cứu được anh Dậu khỏi nhà lao, chia thóc cho những hộ dân nghèo.
+ Về sau, anh Dậu cũng được giác ngộ cách mạng và hai vợ chồng tham gia vào Đảng cùng nhân dân đánh giặc, cứu nước.
Kết bài: Cuộc sống sau khi tham gia cách mạng được cải thiện, anh chị Dậu cùng nhân dân hăng hái lập chiến công.
2. Cách lập dàn ý bài văn tự sự
- Trước khi lập dàn ý cần suy nghĩ để chọn đề tài, xác định chủ đề của bài viết. Từ đề tài, chủ đề, cần tưởng tượng, phác ra những nét chính của cốt truyện. Cốt truyện có thể dựa vào cấu trúc: mở - thân(phát triển, đỉnh điểm) – kết.
- Dàn ý chung:
+ Mở bài: giới thiệu câu chuyện (hoàn cảnh, không gian, thời gian, nhân vật,...).
+ Thân bài: những sự việc, chi tiết chính theo diễn biến câu chuyện.
+ Kết bài: kết thúc câu chuyện (có thể nêu cảm nghĩ của nhân vật, hoặc một chi tiết thật đặc sắc, ý nghĩa).
Câu 1 (trang 46 SGK Ngữ văn 10 tập 1)
- Mở bài: giới thiệu câu chuyện (một học sinh học tập chăm ngoan nhưng do bị bạn bè lôi kéo đi chơi điện tử nhiều nên bê trễ việc học nhưng đã kịp thởi tỉnh ngộ do đọc được một cuốn sách của Nguyễn Ngọc Kí về nghị lực sống vượt qua nghịch cảnh).
- Thân bài:
++ Linh là học sinh chăm ngoan, học giỏi môn Tiếng anh, vị trí luôn đứng đầu lớp.
++ Giữa học kì Linh ngày càng thân thiết với một nhóm bạn xấu hay rủ rê bạn bè đi chơi, và đánh điện tử.
++ Ban đầu, Linh đi cùng chỉ đứng xem, sau đó thấy thích đã lao vào chơi. Càng chơi lại càng ham, Linh quên ăn, quên ngủ, quên luôn cả việc học chỉ vì chơi điện tử. Thành tích học không được duy trì, ngày càng thụt lùi.
++ Bị mẹ bắt được trong quán nét sau 2 ngày không về nhà, Linh xấu hổ không dám đến trường.
++ Cô giáo chủ nhiệm đến hỏi thăm, đem theo một cuốn sách viết về Nguyễn Ngọc Kí.
++ Sáng hôm sau, em đến lớp với sự hứng khởi và xin cô thêm bài tập để làm ở nhà.
++ Linh nỗ lực bắt đầu lại từ đầu và lại dành vị trí số 1 của lớp.
- Kết bài: Bài học về sự sa ngã trong những phút yếu lòng của Linh là lời cảnh tỉnh cho tất cả các bạn học sinh.
Câu 2 (trang 46 SGK Ngữ văn 10 tập 1)
- Mở bài: giới thiệu câu chuyện: bác chủ trọ nhân hậu, giúp đỡ sinh viên bằng cách nấu cơm hàng ngày, giảm tiền thuê nhà cho các bạn khó khăn.
- Thân bài:
++ Giữa Hà Nội xô bồ, tấp nập người ta đua chen kiếm tiền, nhưng bác chủ tọ ở Cổ Nhuế lại tận tình giúp đỡ sinh viên bằng tình cảm chân thành, không mong làm giàu.
++ Hàng ngày, bác nấu ăn cho sinh viên, nhờ vậy sau những giờ học tập mệt mỏi mọi người được nghỉ ngơi, thư giãn.
++ Bác sẵn sàng giảm tiền thuê nhà để giúp đỡ các sinh viên nghèo.
++ Tình cảm của bác được mọi người đón nhận và thêm yêu quý
++ Đến một ngày khi tuổi đã cao, bác đã ra đi vì căn bệnh u não để lại tiếc thương cho tất cả sinh viên, hàng xóm, láng giềng.
- Kết bài: tấm lòng nhân hậu của bác được biết đến và lan tỏa lên sóng truyền hình. Tuy bác đã ra đi nhưng tấm lòng của bác thì luôn còn mãi.
![Hình minh hoạ ảnh 1](https://alltop.vn/backend/media/images/posts/792/Bai_soan_tham_khao_so_4-38139.jpg)
Bài soạn tham khảo số 4
Phần I
Video hướng dẫn giải
I - HÌNH THÀNH Ý TƯỞNG, DỰ KIẾN CỐT TRUYỆN
- Trong phần trích trên, nhà văn Nguyên Ngọc nói về việc gì?
- Qua lời kể của nhà văn, anh (chị) học tập được điều gì trong quá trình hình thành ý tưởng, dự kiến cốt truyện để chuẩn bị lập dàn ý cho bài văn tự sự.
Trả lời:
- Trong văn bản, nhà văn Nguyên Ngọc kể lại câu chuyện về quá trình suy nghĩ, chuẩn bị để sáng tác truyện ngắn Rừng xà nu. Từ một con người có thật mà nhà văn đã gặp, từ câu chuyện được nghe, Nguyên Ngọc dự kiến, truyện sẽ mở ra và kết thúc bằng hình ảnh rừng xà nu; phần giữa kể câu chuyện đánh Mĩ qua cuộc đời, số phận của Tnú, ở đó ông sẽ miêu tả quan hệ của Tnú với các nhân vật khác.
- Qua lời kể của tác giả, có thể rút ra bài học: Để chuẩn bị viết một văn bản tự sự, cần hình thành ý tưởng, dự kiến cốt truyện, suy nghĩ, tưởng tượng về các nhân vật cùng các sự việc, chi tiết tiêu biểu đặc sắc làm nên cốt truyện. Những dự kiến này giúp cho quá trình lập dàn ý được rõ ràng hơn và dàn ý cũng cụ thể, chi tiết hơn.
Phần II
Video hướng dẫn giải
II - LẬP DÀN Ý
1. Dựa vào suy ngẫm của nhà văn Nguyễn Tuân về kết thúc truyện Tắt đèn của Ngô Tất Tố, lập dàn ý cho bài văn tự sự theo gợi ý.
Trả lời:
a) Trường hợp 1:
* Nhan đề: Chị Dậu giác ngộ lí tưởng Cách mạng.
* Dàn ý:
- Mở bài: Giới thiệu câu chuyện xảy ra từ kết thúc truyện Tắt đèn.
- Thân bài: Kể lại câu chuyện theo 2 sự việc chính.
+ Sau cái đêm ấy, chị Dậu gặp một cán bộ cách mạng và được giác ngộ (Chị Dậu đã gặp người cán bộ cách mạng trong tình huống nào? Người cán bộ đã làm gì để giác ngộ chị Dậu? Chị Dậu đã giác ngộ cách mạng như thế nào?…).
+ Trong cuộc khởi nghĩa tháng Tám – 1945, chị Dậu dẫn đầu đoàn nông dân lên cướp chính quyền huyện, phá kho thóc Nhật chia cho dân nghèo (Từ việc giác ngộ cách mạng, chị Dậu đã tham gia hoạt động khởi nghĩa ra sao ? Chị Dậu đã cùng các nông dân khác cướp chính quyền huyện, phá kho thóc Nhật như thế nào ?…).
- Kết bài: Câu chuyện kết thúc như thế nào? Em suy nghĩ gì về sự giác ngộ và hành động của chị Dậu?
b) Trường hợp 2:
* Nhan đề: Chị Dậu nuôi giấu cán bộ Cách mạng
* Dàn ý:
- Mở bài: Giới thiệu câu chuyện xảy ra từ kết thúc truyện Tắt đèn.
- Thân bài: Kể lại câu chuyện với những sự việc cụ thể.
+ Cuộc kháng chiến chống thực dân pháp nổ ra, chị Dậu đã nhận thức về cuộc kháng chiến này như thế nào?
+ Tuy sống trong vùng địch hậu, chịu sự kiểm soát của địch nhưng chị Dậu vẫn bí mật nuôi giấu cán bộ, nhiều lần đậy nắp hầm bem cho cán bộ,… (Sống trong vùng địch hậu, chị Dậu gặp những khó khăn gì? Tại sao chị Dậu vẫn bí mật nuôi giấu cán bộ ? Những sự việc nào chứng tỏ lòng căm thù giặc và tinh thần cách mạng của chị Dậu?…),
- Kết bài : Câu chuyện kết thúc như thế nào? Nêu suy nghĩ của em về hành động của chị Dậu.
2. Cách lập dàn ý một bài văn tự sự.
Trả lời:
Bước 1: Trước khi lập dàn ý, cần suy nghĩ để chọn đề tài, chọn một chủ đề hoặc vấn đề sau đó phác thảo qua cốt truyện.
Bước 2: Từ đề tài, chủ đề của câu chuyện, người viết phải tưởng tượng, sáng tạo ra những nét chính hình thành nên cốt truyện. Cốt truyện có thể dựa vào cuộc đời và số phận của nhân vật chính hay dựa theo diễn biến của sự việc chính.
Bước 3: Dựa vào mô hình dàn ý (3 phần), tìm các yếu tố cấu thành tác phẩm: Lí do, không gian xảy ra câu chuyện, các tình tiết của truyện, các nhân vật và quan hệ của chúng, các cảnh thiên nhiên, các đối thoại chính, tâm trạng của nhân vật…
Bước 4: Hệ thống hóa các khâu trên bằng một dàn ý chi tiết.
Luyện tập
Câu 1 (trang 46 SGK Ngữ văn 10 tập 1)
Dựa vào câu nói của Lê-nin (Tôi không sợ khó, không sợ khổ, tôi chỉ sợ những phút yếu mềm của lòng tôi. Đối với tôi chiến thắng bản thân là chiến thắng vẻ vang nhất) để kể về câu chuyện với đề tài: Một học sinh có bản chất tốt, nhưng do một hoàn cảnh nào đó xô đẩy dẫn đến phạm sai lầm nhưng đã kịp thời tỉnh ngộ.
Trả lời:
- Có thể xây dựng cốt truyện như sau:
+ An (học sinh) vốn là một người hiền lành trung thực.
+ Sau khi cha mẹ bỏ nhau, An chán nản, bị kẻ xấu lôi kéo nên đã phạm sai lầm đáng tiếc (chơi bời lêu lổng, lấy cắp xe đạp, học hành bê trễ…).
+ An ân hận, dằn vặt nhưng mặc cảm không dám đến lớp.
+ An được thầy giáo chủ nhiệm giúp đỡ và bảo lãnh cho trở lại trường.
+ An đã cố gắng vươn lên và trở lại con người xưa.
- Học sinh dựa vào cốt truyện này để xây dựng dàn ý: yêu cầu tưởng tượng thêm các chi tiết về hoàn cảnh: lời nói, hành động tâm trạng của An; các nhân vật phụ (bạn bè của An, những kẻ xấu và người thầy giáo…).
Câu 2 (trang 46 SGK Ngữ văn 10 tập 1)
Lập dàn ý cho câu chuyện kể lại một kỉ niệm sâu sắc về tình bạn, tình thầy trò…
Trả lời:
Tham khảo dàn ý sau đây (câu chuyện về tình bạn).
(A) Mở bài:
- Hải và Tùng gần gũi thân thiết với nhau từ nhỏ. Họ học cùng lớp với nhau.
- Câu chuyện diễn ra khi ở lớp xảy ra liên tiếp những vụ mất tiền.
(B) Thân bài:
- Kể vắn tắt vài vụ mất tiền mà không tìm thấy nguyên do (trong đó Hải là người mất nhiều nhất).
- “Một mất mời ngờ”, không khí của lớp trở lên căng thẳng.
- Cuộc truy tìm thủ phạm bế tắc, mâu thuẫn trong lớp xảy ra.
- Hải nghi ngờ tất cả mọi người trong đó có Tùng. Họ đã to tiếng và không còn chơi với nhau.
- Nhờ sự can thiệp của các thầy cô giáo, lớp đã tìm ra thủ phạm (là một học sinh lớp khác).
(C) Kết thúc:
- Không khí lớp trở lại bình thường.
- Hải xin lỗi Tùng trước lớp. Họ lại thân thiết như xưa.
![Hình minh hoạ ảnh 1](https://alltop.vn/backend/media/images/posts/792/Bai_soan_tham_khao_so_3-38140.jpg)
Bài soạn tham khảo số 5
I - HÌNH THÀNH Ý TƯỞNG, DỰ KIẾN CỐT TRUYỆN
1. Trong phần trích, nhà văn Nguyên Ngọc nói về quá trình hình thành ý tưởng cốt truyện cho truyện ngắn Rừng xà nu (hình thành ý tưởng từ sự việc có thật – đặt tên nhân vật – dự kiến cốt truyện – thêm các nhân vật hư cấu – xây dựng tình huống…).
2. Qua lời kể của Nguyên Ngọc, ta có thể học tập kinh nghiệm: để viết một văn bản tự sự cần hình thành ý tưởng và dự kiến cốt truyện, xây dựng nhân vật và thiết lập mối quan hệ giữa các nhân vật, xây dựng tình huống và các chi tiết quan trọng, sắp xếp những gì đã dự kiến vào bố cục của văn bản.
II - LẬP DÀN Ý
1.
a. Nhan đề:
- Chị Dậu phá kho thóc Nhật
- Chị Dậu nuôi giấu cán bộ
b. Dàn ý
MB: Chị Dậu vụt chạy ra đêm tối, tìm đường về làng.
TB:
+ Chưa chạy được bao xa, chị Dậu bị chủ nhà cho người đuổi đánh vì lão già vu oan cho chị trộm cắp rồi bỏ trốn.
+ Hai cán bộ cách mạng cứu chị và đưa về chăm sóc, họ hỏi han gia cảnh và khuyên chị nghỉ ngơi thêm vài ngày rồi hãy về làng. Trong thời gian đó, họ giảng giải cho chị về lí tưởng cách mạng và khuyến khích chị tham gia nhưng chị chỉ im lặng vì sợ.
+ Chị Dậu sốt ruột tìm về nhà ngay mới hay tin anh Dậu lại bị bắt đi, thằng Dần và cái Tỉu nương nhờ bên nhà bà hàng xóm đã mấy hôm.
+ Chị đi tìm chồng nhưng không cứu được anh về lại bị đánh một trận đòn đau.
+ Chị nghĩ lại về hai người cán bộ từng giúp mình và đi tìm họ, xin họ giúp cứu chồng.
+ Hai cán bộ cách mạng tìm cách cứu được anh Dậu và truyền bá tư tưởng cách mạng cho cả hai vợ chồng.
+ Chị Dậu thấm nhuần lí tưởng cách mạng và vận động những người xung quanh. Khi tổng khởi nghĩa diễn ra, chị dẫn đầu đoàn người phá kho thóc Nhật.
- KB: chị Dậu và xóm làng mừng ngày tổng khởi nghĩa, chị Dậu đón cái Tý trở về.
2.
- Dự kiến ý tưởng về các nhân vật và diễn biến câu chuyện.
- Dàn ý bao gồm:
+ MB: Giới thiệu câu chuyện (hoàn cảnh, thời gian, không gian, nhân vật…).
+ TB: Những sự việc, chi tiết chính theo diễn biến câu chuyện.
+ KB: kết thúc câu chuyện (cảm nghĩ của nhân vật hoặc một chi tiết đặc sắc).
Luyện tập
Câu 1 (trang 46 SGK Ngữ văn 10 tập 1)
MB: A vốn là một học sinh giỏi, ngoan hiền trong lớp nhưng cả tuần nay A không tập trung học tập và hay cáu gắt vì lo nghĩ chuyện mẹ mắc bệnh hiểm nghèo.
TB:
+ A buồn lo vì gia đình nghèo khó không có đủ tiền đưa mẹ đi bệnh viện lớn để chữa bệnh.
+ Giờ thể dục, các bạn đều ra sân tập, A ở lại trong lớp. A chợt nhớ ra lớp trưởng vừa thu tiền đi liên hoan cuối năm học của cả lớp. Nghĩ đến mẹ, A nảy sinh ý nghĩ trộm tiền.
+ A lấy trộm tiền trong cặp lớp trưởng và giấu ra nhà vệ sinh, khi ra về A đem về nhà mà lớp trưởng vẫn không hay biết vì không kiểm tra lại ví tiền trong cặp.
+ Hôm sau, cả lớp biết tin lớp trưởng làm mất tiền, nhiều bạn ác ý còn đổ cho lớp trưởng cố ý biển thủ để lấy tiền ăn chơi. A vô cùng sợ hãi, ân hận và cảm thấy tội lỗi với lớp trưởng.
+ A đến nhà thầy chủ nhiệm kể lại sự việc và xin thầy giúp đỡ. Thầy giúp A giải quyết sự việc, A nhận lỗi trước lớp và nói rõ lí do. Cả lớp không trách A còn tìm cách đăng tin lên mạng xã hội kêu gọi mọi người cứu lấy mẹ A.
KB: A vừa ân hận vừa cảm kích và càng nỗ lực hơn trong học tập và cuộc sống.
Câu 2 (trang 46 SGK Ngữ văn 10 tập 1)
MB: Giới thiệu về đôi bạn muốn kể.
TB:
+ Hoàn cảnh của đôi bạn.
+ Những việc làm, hành động tốt đẹp mà đôi bạn giúp đỡ nhau.
+ Kết quả của những việc làm, hành động đó.
KB: Cảm nghĩ về câu chuyện xúc động của đôi bạn.
![Hình minh hoạ ảnh 1](https://alltop.vn/backend/media/images/posts/792/Bai_soan_tham_khao_so_2-38141.jpg)
Bài soạn tham khảo số 6
1. Hình thành ý tưởng, dự kiến cốt truyện
Câu 1 (trang 45 sgk Ngữ văn 10 Tập 1):
- Trong phần trích trên, nhà văn Nguyên Ngọc nói về quá trình ông suy nghĩ, lên ý tưởng để chuẩn bị cho việc sáng tác truyện “Rừng xà nu”.
- Bài học cho quá trình hình thành ý tưởng:
+ Hình thành ý tưởng: nhà văn muốn xây dựng câu chuyện trên một nguyên mẫu có thật là cuộc khởi nghĩa của anh Đề.
+ Nhân vật chính: tên của nhân vật sẽ là Tnú để mang đậm “không khí” của núi rừng Tây Nguyên.
+ Hệ thống nhân vật: Dít, Mai, cụ Mết, bé Heng
+ Dự kiến cốt truyện: Bắt đầu và kết thúc bằng hình ảnh cây xà nu.
+ Tình huống, chi tiết truyện nổi bật: Mỗi nhân vật “phải có một nỗi đau riêng bức bách dữ dội, bật ra từ nỗi đau chung của xóm làng, dân tộc”.
+ Chi tiết đặc biệt tạo điểm nhấn: Nỗi đau đớn nhất của Tnú là phải chứng kiến cảnh đứa con bị đánh một cách tàn bạo, còn người vợ thì gục xuống ngay trước mặt anh.
Câu 2 (trang 45 sgk Ngữ văn 10 Tập 1):
Qua lời kể của nhà văn, chúng ta có thể học tập:
+ Hình thành ý tưởng và dự kiến cốt truyện cơ bản cho truyện
+ Suy nghĩ, tưởng tượng về các nhân vật chính – phụ
+ Lên ý tưởng các sự việc chính, sự việc đặc biệt để tạo điểm nhấn và sự liên kết mạch lạc cho truyện.
+ Sắp xếp sự việc, lập dàn ý cơ bản cho truyện trước khi viết chi tiết.
2. Lập dàn ý
Câu 1 (trang 45 sgk Ngữ văn 10 Tập 1):
Trường hợp (1): Chị Dậu gặp một cán bộ cách mạng và được giác ngộ.
- Mở bài:
+ Chị Dậu lao mình vào bóng tối, cố gắng tìm hướng ngôi làng để chạy về
+ Gặp được chồng và các con, chị vừa mừng vừa tủi
+ Nhưng có chuyện lạ với chị Dậu: Dù đã rất khuya, nhưng chồng chị vẫn còn đang ngồi trò chuyện với một người lạ mặt
- Thân bài:
+ Khi hỏi rõ, chị Dậu được biết người khách lạ đang trò chuyện với chồng là một chiến sĩ cách mạng.
+ Người chiến sĩ giảng giải cho vợ chồng chị Dậu hiểu nguyên nhân sâu xa sau những nỗi khổ mà nhân dân đang phải chịu đựng.
+ Anh bày cách để những người nông dân có thể thoát khỏi cảnh áp bức, làm chủ cuộc sống của mình.
+ Thi thoảng, người chiến sĩ lại ghé qua, hỏi thăm cuộc sống của gia đình anh chị Dậu, đem những thắng lợi mới ở khắp các nơi về báo với gia đình.
+ Được khuyến khích, chị Dậu mang những hiểu biết của mình về cách mạng, về cuộc đấu tranh dân tộc và dân chủ nói với đông đảo bà con xung quanh.
+ Nhiều bà con nông dân đã có cơ hội được giác ngộ cách mạng giống như chị.
+ Cuối cùng, trong ngày Tổng khởi nghĩa tháng 8 năm 1945, chị Dậu đã dẫn đầu đoàn nông dân lên cướp chính quyền huyện, phá kho thóc Nhật chia cho những người dân nghèo cùng cảnh ngộ.
- Kết bài:
+ Chị Dậu xúc động và vui mừng khi đón được cái Tí trở về nhà, đoàn tụ cùng thầy u và hai em.
+ Chị Dậu cùng bà con làng xóm vui mừng trước những chiến thắng tiếp nối của cuộc chiến đấu.
Trường hợp (2): Chị Dậu nuôi giấu cán bộ
- Mở bài:
+ Sau khi chạy thoát khỏi nhà quan cụ, chị Dậu trở về nhà
+ Làng Đông Xá tuy bị địch chiếm đóng, nhưng phong trào đấu tranh cách mạng vẫn rất sôi nổi
+ Một nhóm các chiến sĩ được bí mật cử về làng
- Thân bài:
+ Chị Dậu cũng như rất nhiều người dân làng Đông Xá được giác ngộ và tích cực tham gia cuộc kháng chiến
+ Chị sự kiểm soát của địch, chị Dậu vẫn bí mật nuôi giấu cán bộ
Chị Dậu bí mật tiếp tế đồ ăn, các vật dụng cần thiết cho các chiến sĩ
Các thư từ, văn kiện được truyền đi ngay trong lòng địch
Nhiều lần chị bất chấp hiểm nguy mà đậy nắp hầm bem.
Bị địch nghi ngờ, kiểm soát nhưng chị Dậu vẫn kiên quyết và dũng cảm che chở cho các chiến sĩ
+ Vì hiểu được ý nghĩa của cuộc kháng chiến, chị Dậu không hề lung lay ý chí căm thù giặc, ủng hộ cách mạng.
- Kết bài:
Chị Dậu đã có lòng yêu nước sâu sắc, tinh thần kháng chiến quật cường
Việc làm của chị đã thôi thúc lòng yêu nước, ý thức tích cực tham gia kháng chiến của đông đảo bà con làng Đông Xá
Câu 2 (trang 46 sgk Ngữ văn 10 Tập 1):
Cách lập dàn ý một bài văn tự sự:
Bước 1: Trước khi lập dàn ý, chúng ta cần chọn đề tài và lên ý tưởng cho câu chuyện, hình thành cốt truyện cơ bản.
Bước 2: Người viết cần có được các nhân vật chính, nhân vật phụ. Từ đề tài và ý tưởng đã lên, người viết cần tưởng tượng, sáng tạo các chi tiết để gắn kết, tại sự logic cho các sự việc chính.
Bước 3: Lựa chọn trình tự diễn biến của câu chuyện (có thể sắp xếp theo trình tự thời gian hoặc không gian). Tìm kiếm các chi tiết nhỏ: các không gian của câu chuyện, quan hệ và sự liên kết, tâm trạng của nhân vật…
Bước 4: Sắp xếp các chi tiết đã có vào một dàn ý chi tiết.
3. Luyện tập
Câu 1 (trang 46 sgk Ngữ văn 10 Tập 1):
Có thể xây dựng cốt truyện như sau:
+ Minh (học sinh) vốn là một học sinh có ý thức tốt, học tập khá, ngoan ngoãn.
+ Sau khi công việc của cha mẹ gặp thất bại, gia đình lục đục, Minh buồn bã, chán nản, bị những người bạn xấu lôi kéo nên đã bỏ học, thường xuyên tụ tập với những bạn xấu.
+ Có lần, Minh đã lấy trộm đồ của bạn để đem bán.
+ Sau khi bị phát hiện là kẻ ăn trộm đồ, mà Minh không dám đến lớp học, không dám giao lưu với các bạn nữa.
+ Minh đã nhận ra lỗi lầm, rất ân hận về việc làm của mình
+ Thầy giáo chủ nhiệm biết chuyện, rất cảm thông nên đã bảo lãnh cho Minh được trở lại trường học, giúp đỡ em hòa nhập trở lại với lớp.
+ Minh đã cố gắng trở lại với sự ngoan ngoãn, có ý thức như trước và vươn lên trong học tập.
Câu 2 (trang 46 sgk Ngữ văn 10 Tập 1):
Dàn ý: Câu chuyện về tình bạn
- Mở bài:
+ Nam và Quân là một đôi bạn cùng tiến của lớp.
+ Tình bạn, sự quan tâm, yêu thương, giúp đỡ nhau cùng tiến bộ trong học tập của hai bạn thật khiến mọi người khâm phục và cảm động.
- Thân bài:
Giới thiệu sơ qua về hoàn cảnh của hai bạn:
+ Nam và Quân là đôi bạn lớn lên cùng nhau từ nhỏ.
+ Nam nhanh nhẹn, thông minh; còn Quân vì mắc chứng tăng động từ nhỏ nên việc tiếp thu kiến thức rất khó khăn.
+ Cả lớp chỉ có Nam chơi với Quân. Nam muốn giúp đỡ để Quân không bị các bạn trêu chọc.
+ Nam giúp Quân học bài.
+ Quân hiểu bài hơn, điểm kiểm tra trên lớp được cải thiện.
+ Nam cũng có kết quả học tập ngày càng tốt.
+Cả gia đình, cô giáo và các bạn trong lớp đều cảm thấy sự tiến bộ rõ rệt từ hai bạn.
+Các bạn trong lớp dần không trêu chọc Quân nữa, giúp đỡ Quân nhiều hơn trong học tập.
- Kết bài:
+ Kết quả học tập của Quân và Nam ngày càng tiến bộ
+ Tình cảm, sự quan tâm giúp đỡ lẫn nhau của đôi bạn khiến mọi người rất khâm phục.
![Hình minh hoạ ảnh 1](https://alltop.vn/backend/media/images/posts/792/Bai_soan_tham_khao_so_1-38142.jpg)
Hãy đăng nhập để bình luận
Đăng nhập bằng facebook hoặc google để bình luận .