Kính thưa thầy cô và các bạn,
Mỗi độ xuân về, khi không khí Tết tràn ngập khắp mọi nẻo đường, trong mỗi gia đình Việt đều không thể thiếu hình ảnh mâm ngũ quả được bày biện trang trọng trên bàn thờ tổ tiên. Mâm ngũ quả không chỉ là sự kết hợp của những loại trái cây quen thuộc mà còn là biểu tượng văn hóa mang đậm giá trị tinh thần của dân tộc Việt Nam.

Theo quan niệm xưa, “ngũ quả” tượng trưng cho ngũ hành: Kim – Mộc – Thủy – Hỏa – Thổ, thể hiện mong ước về sự hài hòa của đất trời, vạn vật sinh sôi, con người được sống trong bình an, đủ đầy. Mỗi loại quả trên mâm đều mang một ý nghĩa riêng, gửi gắm ước mong tốt đẹp cho năm mới. Chuối tượng trưng cho sự che chở, sum vầy; bưởi hoặc phật thủ biểu trưng cho phúc lộc, may mắn; cam, quýt mang ý nghĩa thịnh vượng; xoài, đu đủ thể hiện mong cầu no đủ, sung túc.

Mâm ngũ quả không đặt nặng ở giá trị vật chất mà đề cao tấm lòng thành kính của con cháu đối với ông bà, tổ tiên. Dù mâm cao cỗ đầy hay giản dị, điều quan trọng nhất vẫn là sự thành tâm, là nét đẹp “uống nước nhớ nguồn” được gìn giữ qua bao thế hệ.

Ngoài ra, mâm ngũ quả còn thể hiện sự gắn kết gia đình. Cả nhà cùng nhau chọn quả, bày mâm, trò chuyện về Tết, về những điều đã qua và mong ước cho tương lai. Chính những khoảnh khắc ấy đã làm nên hồn cốt của ngày Tết cổ truyền Việt Nam.

Có thể nói, mâm ngũ quả không chỉ là lễ vật dâng cúng mà còn là biểu tượng của văn hóa, của niềm tin và hy vọng. Dù cuộc sống hiện đại có nhiều thay đổi, nhưng nét đẹp mâm ngũ quả ngày Tết vẫn luôn được gìn giữ, như một sợi dây kết nối quá khứ – hiện tại – tương lai của dân tộc Việt.

Kính thưa thầy cô và các bạn,
Trong không gian thiêng liêng của ngày Tết cổ truyền, mâm ngũ quả là hình ảnh quen thuộc, chất chứa bao ước mong về một năm mới no đủ, sung túc và hạnh phúc. Nhìn vào mâm ngũ quả, ta không chỉ thấy sắc màu của trái cây mà còn cảm nhận được niềm hy vọng về cuộc sống ấm no, tròn đầy.

Theo quan niệm dân gian, mỗi loại quả trên mâm đều mang thông điệp riêng. Ở nhiều vùng, người dân thường chọn những loại quả có tên gọi mang ý nghĩa tốt đẹp như mãng cầu, sung, dừa, đu đủ, xoài – hàm ý “cầu sung vừa đủ xài”. Đây chính là mong ước giản dị nhưng sâu sắc của người Việt: không cần quá giàu sang, chỉ cần cuộc sống đủ đầy, bình yên.

Chuối xanh thường được đặt dưới cùng mâm ngũ quả, tượng trưng cho bàn tay che chở, bao bọc con cháu. Những quả tròn đầy như bưởi, cam, quýt thể hiện sự viên mãn, đủ đầy. Màu sắc hài hòa của các loại quả cũng góp phần mang đến cảm giác ấm áp, tươi vui cho ngày đầu năm mới.

Mâm ngũ quả vì thế không chỉ là lễ vật dâng cúng tổ tiên mà còn là lời nguyện cầu cho gia đình một năm mưa thuận gió hòa, làm ăn thuận lợi, con cháu khỏe mạnh, học hành tiến bộ. Qua từng thế hệ, ý nghĩa ấy vẫn được gìn giữ, trở thành nét đẹp văn hóa không thể thiếu trong ngày Tết Việt.

Ngày nay, dù cuộc sống hiện đại mang đến nhiều đổi thay, nhưng mâm ngũ quả vẫn giữ nguyên giá trị tinh thần. Đó là nơi gửi gắm những ước mơ giản dị mà thiêng liêng, là biểu tượng cho khát vọng về một cuộc sống đủ đầy, hạnh phúc trong năm mới.

Kính thưa thầy cô và các bạn,
Người Việt Nam từ bao đời nay luôn coi trọng đạo lý “uống nước nhớ nguồn”. Chính vì vậy, trong mỗi dịp Tết đến xuân về, mâm ngũ quả được chuẩn bị với tất cả sự thành kính để dâng lên ông bà, tổ tiên.

Mâm ngũ quả là lời tri ân sâu sắc của con cháu đối với những người đã sinh thành, gây dựng nên gia đình, dòng họ. Mỗi loại quả được lựa chọn cẩn thận, thể hiện sự chăm chút, lòng hiếu kính và tấm lòng biết ơn. Dù là những trái cây quen thuộc, mộc mạc, nhưng khi được đặt lên bàn thờ tổ tiên, chúng mang giá trị tinh thần vô cùng lớn lao.

Thông qua mâm ngũ quả, con cháu bày tỏ mong muốn tổ tiên phù hộ cho gia đình được bình an, hạnh phúc, gặp nhiều may mắn trong năm mới. Đây cũng là dịp để các thế hệ trong gia đình quây quần, nhắc nhở nhau về cội nguồn, về truyền thống tốt đẹp cần được gìn giữ.

Đối với thế hệ trẻ, việc cùng ông bà, cha mẹ chuẩn bị mâm ngũ quả là một bài học ý nghĩa về lòng hiếu thảo và sự trân trọng giá trị gia đình. Từ đó, các em hiểu hơn về Tết cổ truyền và ý nghĩa sâu xa ẩn chứa trong từng phong tục.

Mâm ngũ quả vì thế không chỉ là nét đẹp văn hóa mà còn là biểu tượng của lòng biết ơn, sự gắn kết và truyền thống gia đình Việt Nam.

Kính thưa thầy cô và các bạn,
Mâm ngũ quả ngày Tết ở Việt Nam mang nét đẹp đa dạng, phong phú, thể hiện rõ bản sắc văn hóa của từng vùng miền. Mỗi miền Bắc – Trung – Nam lại có cách chọn quả và bày trí khác nhau, nhưng tất cả đều chung một ý nghĩa hướng về điều tốt đẹp.

Ở miền Bắc, mâm ngũ quả thường có chuối xanh, bưởi, cam, quýt, đào… Chuối được đặt dưới cùng, nâng đỡ các loại quả khác, tượng trưng cho sự che chở, sum vầy. Miền Trung, do điều kiện khí hậu khắc nghiệt hơn, mâm ngũ quả thường giản dị, có gì cúng nấy, thể hiện sự chân thành, mộc mạc.

Trong khi đó, miền Nam lại nổi bật với mâm ngũ quả “cầu – sung – dừa – đủ – xoài”, gửi gắm mong ước cuộc sống sung túc, đủ đầy. Sự khác biệt ấy tạo nên nét phong phú cho văn hóa Tết Việt, thể hiện sự sáng tạo và thích ứng của con người với từng vùng đất.

Dù cách bày trí khác nhau, mâm ngũ quả ở cả ba miền đều chung mục đích là dâng lên tổ tiên và cầu chúc năm mới an lành, hạnh phúc.

Kính thưa thầy cô và các bạn,
Tết là dịp sum họp, đoàn viên, và mâm ngũ quả chính là biểu tượng rõ nét cho tinh thần ấy. Những loại quả được đặt cạnh nhau, hòa quyện về màu sắc và ý nghĩa, giống như các thành viên trong gia đình quây quần bên nhau ngày đầu năm.

Chuối xanh ôm trọn các loại quả khác như vòng tay yêu thương của gia đình. Những quả tròn đầy thể hiện sự viên mãn, hạnh phúc. Mâm ngũ quả vì thế mang thông điệp về sự đoàn kết, yêu thương và gắn bó.

Trong khoảnh khắc giao thừa, khi cả gia đình đứng trước bàn thờ tổ tiên, mâm ngũ quả trở thành cầu nối tinh thần, gắn kết các thế hệ với nhau, tạo nên không khí ấm áp, thiêng liêng.

“Ngày Tết Âm lịch bước vào bất kỳ gia đình người Việt nào ta cũng bắt gặp trên bàn thờ gia tiên mâm ngũ quả. Mâm ngũ quả mà ta thường thấy trên bàn thờ mọi gia đình Việt không chỉ làm cho ngày Tết thêm sinh động mà còn mang nhiều ý nghĩa thiêng liêng và thể hiện những điều ước nguyện của gia chủ. Tuy nhiên không phải ai cũng hiểu hết ý nghĩa của nó.

Theo thuyết duy vật cổ đại, tất cả mọi vật chất đều được tạo nên bởi năm yếu tố ban đầu gồm: kim loại (kim), gỗ (mộc), nước (thủy), lửa (hỏa) và đất (thổ) – gọi là ngũ hành. Tư tưởng này xâm nhập sâu sắc vào đời sống văn hóa của các dân tộc phương Đông. Tục lệ bày mâm ngũ quả trên bàn thờ ngày Tết của người Việt Nam là một trong những biểu hiện của tư tưởng này. Mâm ngũ quả là mâm trái cây có năm loại quả khác nhau.

Tùy theo đặc điểm tự nhiên, phong tục tập quán và quan niệm, người dân mỗi vùng, miền có cách chọn các loại quả đặc trưng mang ý nghĩa riêng. Nếu căn cứ theo màu sắc trong triết lí phương Đông thì mâm ngũ quả phải có năm loại quả với năm màu khác nhau gồm: Đầu tiên là chuối xanh – ứng với mùa xuân (hành mộc). Nải chuối như bàn tay ngửa, hứng lấy những gì tinh túy nhất của mùa xuân để đọng thành quả ngọt; nó còn có ý nghĩa che chở, bao bọc.

Thứ hai là quả Phật thủ màu vàng – tượng trưng hành thổ nên được đặt ở giữa, trong lòng nải chuối. Phật thủ là loại quả có mười cánh múi chụm lên như mười ngón tay nên dân gian gọi là tay Phật. Phật thủ được bày lên bàn thờ với niềm cầu mong được bàn tay Phật trời ban phúc lộc. Nếu không tìm được Phật thủ, có thể thay bằng quả bưởi chín vàng, cũng mang ý nghĩa tương tự.

Tiếp theo, ba loại quả khác có các màu đỏ (ứng với mùa hạ – hành hỏa) như ớt sừng, cam – quýt chín, trứng gà, hồng…; màu trắng (ứng với mùa thu – hành kim) như roi, đào; màu đen (ứng với mùa đông – hành thủy) như mận, hồng xiêm… Tuy nhiên, dù là loại quả gì, mâm ngũ quả vẫn mang một ý nghĩa chung: dâng cúng tổ tiên thể hiện lòng hiếu thảo và ước mong những điều tốt lành trong gia sự. Mỗi loại quả đều có mùi vị, màu sắc riêng và cũng mang những ý nghĩa nhất định.

Mâm ngũ quả của người Nam thường có các loại quả mãng cầu, dừa, đu đủ, xoài, sung (theo câu “cầu vừa đủ xài sung”), thêm “chân đế” là ba trái thơm (dứa) thể hiện sự vững vàng. Mâm ngũ quả của người miền Nam không bao giờ có chuối, vì loại quả này tên gọi có âm giống từ “chúi”, thể hiện sự nguy khó.

Quả cam cũng không được có mặt trong mâm ngũ quả ngày Tết, vì câu “quýt làm cam chịu”… Trong khi với người Bắc, hầu như tất cả các loại quả đều có thể bày trên mâm ngũ quả, không kiêng cả quả ớt (cay đắng), miễn sao đẹp mắt là được. Nải chuối được đặt dưới cùng, ở giữa để đỡ lấy toàn bộ các trái cây khác. Quả bưởi đặt giữa nải chuối, xung quanh là hồng, quýt…bày đan xen vào nhau.

Theo các nhà dược liệu và thầy thuốc Đông y thì mâm ngũ quả cũng là một tập hợp của nhiều vị thuốc. Lá bưởi có tác dụng chữa cảm (dùng cùng một số lá khác để nấu nồi thuốc xông chữa cảm sốt), vỏ bưởi dùng chữa đầy chướng bụng, bí tiểu, múi bưởi giúp giải khát, dùng tốt cho người tiểu đường, hoa bưởi có hương thơm đặc biệt, dùng ướp trà và một số thực phẩm…

Đu đủ chín có tác dụng bổ dưỡng, rất tốt cho trẻ em và người cao tuổi, người mới khỏi bệnh, đủ xanh chứa chất papain có tác dụng phân giải tế bào, giúp nấu thịt chóng mềm. Rễ đu đủ dùng làm thuốc cầm máu. Hoa đu đủ hấp đường phèn làm thuốc chữa ho cho trẻ em khàn tiếng…

Chuối là loại quả giàu dinh dưỡng, tốt cho người cao tuổi và trẻ em bị táo bón. Chuối hương phối hợp bột lòng đỏ trứng gà dùng chữa trẻ suy dinh dưỡng… Quả hồng dùng chữa khí nghịch – nấc, chữa đau rát họng, khô họng, dân gian dùng chữa cao huyết áp. Hồng xiêm kích thích tiêu hóa, vỏ quả chữa tiêu chảy…

Ngày nay do trái cây nhiều, loại nào cũng ngon, bổ và để thể hiện cao nhất lòng hiếu thảo đối với tổ tiên, đồng thời cũng nhằm thể hiện tính mỹ thuật trong con mắt thẩm mỹ độc đáo của nhân dân, nên mâm ngũ quả ngày càng phong phú hơn. Người ta cũng không câu kệ cứng nhắc “ngũ quả” nữa mà có thể là bát, cửu, thập quả. Nhiều hơn, nhưng người ta vẫn gọi là “mâm ngũ quả” và, dù đựng trong đĩa cũng vẫn gọi theo xưa là “mâm”.

Bởi đó là một “sản phẩm văn hóa” đã xác lập trong quá trình lịch sử lâu dài được khuôn đúc theo quan niệm về “bộ ngũ hoàn hảo”. Bày mâm ngũ quả trong những ngày thiêng liêng đầu năm mang ý nghĩa giữ gìn bản sắc văn hóa cội nguồn cực kì độc đáo của dân Việt ta.

Như vậy, mâm ngũ quả là tâm sự gửi gắm của mỗi gia đình, nói lên lòng biết ơn trời đất, tổ tiên, ước muốn đầy đủ và sung túc, hòa hợp như năm sắc màu của thiên nhiên trong ngũ hành. Mâm ngũ quả làm cho quang cảnh Tết và không gian thờ cúng trong mỗi gia đình Việt thêm ấm áp, rực rỡ mà hài hòa; thể hiện sinh động ý nghĩa triết học – tín ngưỡng – thẩm mỹ, đồng thời cũng chứa đựng ước vọng của con người.”

“Xin chào các bạn! Bên ngoài kia đang tràn ngập không khí Tết rồi nhỉ? Tết đến luôn mang lại cho mỗi người chúng ta cảm giác vui vẻ. Mọi người đều nô nức, hào hứng mua sắm Tết, may quần áo mới, trang trí nhà cửa để đón một năm mới. Cả gia đình quây quần bên nhau cùng gói bánh chưng, làm đồ ăn ngày Tết, thức cả đêm để đón giao thừa. Niềm vui lan sang cả cảnh vật, bao trùm khắp không gian. Các bạn có biết ngày Tết còn thiếu gì không? Đó chính là mâm ngũ quả trên bàn thờ gia tiên của mỗi gia đình.

Mâm ngũ quả là một nét truyền thống văn hóa xưa, vô cùng tốt đẹp. Đúng như tên gọi, mỗi mâm ngũ quả thường gồm năm loại quả (có gia đình có thể trưng bày nhiều hơn ). Tùy thuộc vào quan niệm của mỗi người hay từng vùng miền mà lựa chọn loại quả phù hợp. Theo quan niệm ngũ hành mà người ta chọn lựa các quả như chuối xanh, bưởi, phật thủ, đào, hồng xiêm, quýt, đu đủ, trứng gà. Nải chuối sẽ được để ở dưới cùng tạo thành một vòng cung, ở giữa sẽ là quả bưởi chín vàng thơm hay quả phật thủ. Giữa khoảng cách của quả chuối, người ta gài vào đó những quả quýt, những loại quả còn lại sẽ được đặt cạnh quả bưởi hay phật thủ sao cho mâm đủ năm loại quả hoặc số lượng lẻ. Mâm ngũ quả cần được bài trí sao cho màu sắc của nó tươi đẹp, rực rỡ nhưng cũng không kém phần hài hòa tượng trưng cho sự hài hòa của ngũ hành, trời đất, cho một năm mới bình an và may mắn.

Ngày Tết đến, trên bàn thờ tổ tiên, mâm ngũ quả cùng chiếc bánh chưng thơm ngon, những món ăn truyền thống hòa vào không khí rộn ràng của ngày Tết, nhộn nhịp trong cái náo nhiệt của tràng pháo khai xuân, trang nghiêm trong khói nhang nghi ngút. Bày mâm ngũ quả đâu chỉ là để cho đẹp, đó là một nét đẹp mang ý nghĩa lớn lao mà ít ai biết được. Nó là lời cầu chúc tốt đẹp nhất đến với mọi nhà. Mỗi loại quả là tượng trưng cho những điều tốt đẹp. Nải chuối xanh tượng trưng cho cả gia đình sum vầy, quây quần bên nhau, được chở che. Phật thủ có nghĩa là bàn tay của Phật sẽ bảo vệ gia đình trước những giông bão xảy ra. Bưởi tượng trưng cho ước muốn an khang, ấm no. Cam, quýt chính là sự thành đạt trong cuộc sống. Đào thể hiện sự tăng tiến. Táo là phú quý, giàu sang; sung là sự sung mãn, sức khỏe và tiền bạc. Đu đủ tượng trưng cho sự đủ đầy, thịnh vượng... Mỗi loại quả đều mang một ý nghĩa riêng. Ngay cả việc chọn lựa số quả trong mâm là số lẻ cũng chính là ước mong cho cơ hội phát triển, nảy nở. Một mâm ngũ quả trên bàn thờ mỗi ngày Tết cung mang một ý nghĩa tốt đẹp đến với mỗi gia đình phải không các bạn!

Chắc hẳn ai trong chúng ta cũng không biết rõ được ý nghĩa lớn lao của mâm ngũ quả ngày Tết. Thế nhưng những nét đẹp truyền thống như bày mâm ngũ quả mỗi dịp Tết đến đang dần mai một theo thời gian. Hãy cố gắng gìn giữ nét truyền thống của dân tộc bạn nhé!”