• Xác định phẩm chất của nhân vật chính được thể hiện qua lời nói, hành động

- Ra-ma:

• Ngoại hình có tầm vóc phi thường, mang vẻ đẹp của đức hạnh, trí tuệ, tài năng và lòng dũng cảm.
• Một người bản lĩnh, cương quyết và lạnh lùng.

- Xi-ta: Không chỉ vẻ đẹp hình thức mà còn sống đức hạnh, tình yêu thương bao la đối với con người và cảnh vật, sự chung thủy, sự chịu đựng đáng trân trọng của người phụ nữ trong mối quan hệ với các vấn đề xã hội (tôn giáo, đẳng cấp, hôn nhân) theo quan niệm của giáo lí.

• Tìm hiểu cách miêu tả nhân vật

- Nhân vật được miêu tả qua: hành động, ngôn ngữ.

- Nhân vật được đặt vào một tình huống: Ra-ma và Xi-ta đoàn tụ nhưng Xi-ta đứng trước mọi người trong cộng đồng như một bị cáo. Ra-ma ngự trên ngôi như một viên quan tòa có quyền kết án.

=> Không phải là một cuộc đoàn tụ sau nhiều năm xa cách mà là một phiên tòa đầy căng thẳng.

• Chú ý đến lời của người kể chuyện, giọng điệu kể chuyện

- Người kể chuyện theo ngôi thứ ba.

- Giọng điệu: Trang trọng.

• Đọc phần chú thích để hiểu về các yếu tố văn hóa xoay quanh đoạn trích.

Học sinh tự đọc.

* Nội dung chính: 

- Văn bản kể lại những chi tiết sau khi chiến thắng quỷ vương Ra-va-na, cứu Xi-ta, nhưng vì danh dự và lòng ghen tuông, Ra-ma đã nghi ngờ sự trong sạch của Xita và tuyên bố ruồng bỏ nàng. Xi-ta đã bảo vệ danh dự bằng cách nhảy vào giàn hoả (theo cách tự thanh minh của người Ấn Độ cổ).

* Một số điều cần lưu ý khi đọc văn bản: 

• Xác định phẩm chất của nhân vật chính được thể hiện qua lời nói, hành động

- Xi-ta là người thông minh

- Xi-ta là một người phụ nữ có trái tim son sắt, trinh bạch, chung thủy

• Tìm hiểu cách miêu tả nhân vật

- Tạo dựng tình huống kịch tính, hấp dẫn, miêu tả tâm lí nhân vật tinh tế, sâu sắc, lời văn linh hoạt.

• Chú ý đến lời của người kể chuyện, giọng điệu kể chuyện

- Người kể chuyện ở ngôi thứ 3

- Giọng điệu: trang trọng, phong phú, biểu cảm.

• Đọc phần chú thích để hiểu về các yếu tố văn hóa xoay quanh đoạn trích

Nội dung chính

Qua hai nhân vật Ra-ma và Xi-ta giúp chúng ta hiểu được quan niệm của người Ấn Độ cổ đại về mẫu người anh hùng, đức vua mẫu mực và người phụ nữ lí tưởng và nghệ thuật khắc họa nhân vật độc đáo của sử thi Ra-ma-ya-na.

Câu 1

Xác định phẩm chất của nhân vật chính được thể hiện qua lời nói, hành động

Phương pháp giải:

Đọc kĩ văn bản, chú ý những chi tiết thể hiện phẩm chất của nhân vật chính

Lời giải chi tiết:

- Ra-ma:

+ Ngoại hình có tầm vóc phi thường, mang vẻ đẹp của đức hạnh, trí tuệ, tài năng và lòng dũng cảm.

+ Một người bản lĩnh, cương quyết và lạnh lùng.

- Xi-ta: Không chỉ vẻ đẹp hình thức mà còn sống đức hạnh, tình yêu thương bao la đối với con người và cảnh vật, sự chung thủy, sự chịu đựng đáng trân trọng của người phụ nữ trong mối quan hệ với các vấn đề xã hội (tôn giáo, đẳng cấp, hôn nhân) theo quan niệm của giáo lí.

Câu 2

Tìm hiểu cách miêu tả nhân vật

Phương pháp giải:

Đọc kĩ văn bản, chú ý những chi tiết miêu tả nhân vật

Lời giải chi tiết:

- Nhân vật được miêu tả qua: hành động, ngôn ngữ.

- Nhân vật được đặt vào một tình huống: Ra-ma và Xi-ta đoàn tụ nhưng Xi-ta đứng trước mọi người trong cộng đồng như một bị cáo. Ra-ma ngự trên ngôi như một viên quan tòa có quyền kết án.

→ Không phải là một cuộc đoàn tụ sau nhiều năm xa cách mà là một phiên tòa đầy căng thẳng.

Câu 3

Chú ý đến lời của người kể chuyện, giọng điệu kể chuyện

Phương pháp giải:

Đọc kĩ văn bản, xác định lời người kể chuyện và đưa ra nhận xét về giọng điệu

Lời giải chi tiết:

- Người kể chuyện ở ngôi thứ 3

- Giọng điệu: trang trọng, phong phú, biểu cảm.

Câu 4

Đọc phần chú thích để hiểu về các yếu tố văn hóa xoay quanh đoạn trích

Phương pháp giải:

Đọc kĩ phần chú thích

Lời giải chi tiết:

- Bản sắc của nền văn minh Ấn Độ được sinh ra từ những hình ảnh và ý tưởng của sử thi cổ đại. Thần thoại và truyền thuyết - cơ sở của tôn giáo Hindu, nghệ thuật và văn học.

- Họ tôn sùng các vị thần và luôn lấy đó làm những tiêu chuẩn lí tưởng để con người noi theo.

* Nội dung chính: Ra - ma buộc tội

Thể hiện quan niệm của người Ấn Độ về phẩm chất đạo đức của người anh hùng và người phụ nữ lý tưởng. Tác phẩm đã xây dựng hình tượng người anh hùng gần gũi với đời thường, trọng danh dự, sẵn sàng hi sinh tình yêu để bảo vệ danh dự. Xây dựng hình tượng người phụ nữ lí tưởng mạnh mẽ: sẵn sàng hi sinh mạng sống để chứng minh tình yêu và đức hạnh của mình.

* Một số điều cần lưu ý khi đọc văn bản: 

• Xác định các phẩm chất của nhân vật chính được thể hiện qua lời nói, hành động.

- Nhân vật Ra – ma:

+ Ra - ma ruồng bỏ vợ, phủ nhận tình cảm vợ chồng vì danh dự của một vị vua.

+ Lời buộc tội của Ra-ma không biểu hiện đúng tất cả tình cảm và ý nghĩ của chàng mà còn thể hiện tấm lòng yêu thương xót xa người vợ cũng như giữ bổn phận gương mẫu của một đức vua.

- Nhân vật Xi – ta:

+ Thanh minh: lấy lại tự chủ khi bị buộc tội, lời nói dịu dàng, rõ ràng thấu tình đạt lý. Bình thản khi bước vào giàn hỏa thiêu.

+ Xi – ta hiện lên là người phụ nữ có phẩm chất cao đẹp sẵn sàng lấy cái chết để chứng minh cho tình yêu và đức hạnh.

• Tìm hiểu cách miêu tả nhân vật.

- Cách miêu tả nhân vật: miêu tả tâm lí nhân vật tinh tế, sâu sắc, tập trung miêu tả nhân vật qua hành động và lời nói.

• Chú ý đến lời của người kể chuyện, giọng điệu kể chuyện.

- Lời văn linh hoạt (kết hợp giữa kể, tả và đối thoại).

- Sử dụng hình ảnh, điển tích, giọng điệu xung đột kịch tính,... giàu yếu tố sử thi.

• Đọc phần chú thích để hiểu về các yếu tố văn hóa xoay quanh đoạn trích.

- Bản sắc của nền văn minh Ấn Độ được sinh ra từ những hình ảnh và ý tưởng của sử thi cổ đại. Thần thoại và truyền thuyết - cơ sở của tôn giáo Hindu, nghệ thuật và văn học.

- Họ tôn sùng các vị thần và luôn lấy đó làm những tiêu chuẩn lí tưởng để con người noi theo.

Bài tập 4. Đọc lại văn bản Ra-ma buộc tội trong SGK Ngữ văn 10, tập một (tr. 121 – 123), đoạn từ“Gia-na-ki (Janaki) khiêm nhường” đến “đâu có chịu đựng được lâu” và trả lời các câu hỏi:

1. Ra-ma đã buộc tội Gia-na-ki bằng những lí lẽ nào? Lời buộc tội của Ra-ma liệu có mâu thuẫn với hành động xả thân để giải cứu Gia-na-ki trước đó của chàng hay không? Vì sao?
2. Tìm những chi tiết miêu tả tâm trạng của Ra-ma. Những chi tiết đó liệu có mâu thuẫn với lời buộc tội của chàng hay không? Vì sao? 
3. Tình huống được miêu tả trong phần đầu của văn bản là gì? Tình huống đó có vai trò như thế nào trong việc bộc lộ phẩm chất của các nhân vật ? 

Bài giải:

1. Lí lẽ: Vì Gia-na-ki bị Ra-va-na bắt cóc, sống trong nhà kẻ khác và bị quẫy nhiễu nên Ra-ma nảy sinh nghi ngờ Gia-na-ki không chung thủy.

Lời buộc tội của Ra-ma xuất phát từ nỗi nghi ngờ, lòng ghen tuông sôi sục, từ ý thức về danh dự bị xúc phạm và có mâu thuẫn với hành động xả thân để giải cứu Gia-na-ki trước đó của chàng, bởi lẽ, Ra-ma cứu Gia-na-ki xuất phát từ tình yêu của nam nhân dành cho nữ nhân, hơn nữa, người bị bắt cóc lại chính là vợ của mình. Tuy ghen tuông nhưng Ra-ma vẫn sẵn sàng xả thân cứu Gia-na-ki bình an trở về.

2. Chi tiết: Thấy người đẹp khuôn mặt bông sen với những cuộn tóc lượn sóng đứng trước mặt minh, lòng Ra-ma đau như dao cắt.

Chi tiết này có mâu thuẫn với lời lẽ lạnh lùng, nghiệt ngã bề ngoài của chàng. Vì Ra-ma thực sự thương xót người phụ nữ của mình. Điều đó chứng tỏ rằng, anh thực sự rất yêu Gia-na-ki, tuy nhiên, khi đứng trước sự lựa chọn giữa tình cảm cá nhân với ý thức cộng đồng lúc bấy giờ mà lời nói lẫn suy nghĩ của anh mâu thuẫn nhau. Xung đột giữa tâm trạng và lời nói, hành động của Ra-ma chính là xung đột giữa tình yêu và danh dự, giữa tình cảm cá nhân và ý thức cộng đồng trong các nhân vật sử thi.

3. Tình huống: Cuộc gặp gỡ giữa chàng Ra-ma và nàng Gia-na-ki sau nhiều năm xa cách, sau khi Ra-Ma cứu được vợ mình thoát khỏi quỷ vương Ra-va-na.

Tình huống này là tính huống kịch tính, giàu cảm xúc. Đứng trước lựa chọn giữa hạnh phúc cá nhân và danh dự, Ra-ma buộc lòng phải bảo vệ danh dự của đấng tối cao mà đưa ra những lời buộc tôi đau đến tâm can dành cho nàng Gia-na-ki. Cách hành xử, lựa chọn của các nhân vật trong tình huống này giúp bộc lộ rõ phẩm chất thuỷ chung và coi trọng danh dự của cả hai nhân vật.

Nội dung chính Ra-ma buộc tội - Mẫu 1

Sau chiến thắng, Ra-ma nghi ngờ tiết hạnh của Xi-ta. Chàng nổi cơn ghen dữ dội. Dù thấy đôi mắt đẫm lệ của Xi-ta, lòng Ra-ma như dao cắt nhưng sợ tai tiếng nên chàng vẫn buông những lời xúc phạm nàng. Xi-ta đau đớn như cây dây leo bị vòi voi quật nát. Nàng lấy tư cách của mình ra thề, rồi giải thích, thanh minh trong tiếng nức nở nghẹn ngào nhưng không lay chuyển được Ra-ma. Cuối cùng, nàng đành chứng minh phẩm hạnh, lòng thuỷ chung của mình trước mọi người bằng cách dũng cảm bước lên giàn lửa. Tất thảy mọi người, kể cả loài Rắc-sa-xa và Va-na-ra cùng bật lên tiếng khóc vang trời trước cảnh tượng đau đớn đó.

Nội dung chính Ra-ma buộc tội - Mẫu 2

Ra-ma-ya-na là câu chuyện kể về những kì tích của Ra-ma, hoàng tử của nhà vua. Vì lòng đố kị mà bị đày ải vào rừng 14 năm. Vợ chàng là Xi-ta cùng người em trai thân thiết nhất tình nguyện theo Ra-ma chịu lưu đày. Khi thời hạn lưu đày sắp hết, quỷ Ra-va dùng mưu bắt cóc Xi-ta. Ra-ma lại bắt đầu hành trình giải cứu vợ, trải qua nhiều gian khó, hoạn nạn, Ra-ma cuối cùng giải cứu được Xi-ta, giành lại vương quốc. Đoạn trích Ra-ma buộc tội bắt đầu từ khi vợ chồng gặp lại nhau, nhưng Ra-ma nghi ngờ Xi-ta không còn trọn vẹn danh tiết, Ra-ma tuyên bố từ bỏ nàng. Xi-ta không thể thanh minh cho mình, bèn bước lên giàn hỏa thiêu, nhờ thần Lửa chứng minh sự trong sạch khiến mọi người chứng kiến thương tiếc vô cùng.

Tóm tắt tác phẩm Ra-ma buộc tội (mẫu 1)

Ra-ma-ya-na là câu chuyện về những kì tích của Ra-ma, hoàng tử trưởng của nhà vua Đa-xa-ra-tha. Khi Đa-xa-ra-tha muốn truyền ngôi báu cho Ra-ma, thì do lòng đố kị, thứ phi Ka-kê-i nhắc lại một ân huệ cũ, buộc nhà vua đày ải Ra-ma vào rừng 14 năm, trao vương quốc cho con trai bà là Bha-ra-ta. Ra-ma vâng lệnh. Vợ chàng, Xi-ta cùng người em trai thân thiết nhất của chàng, Lắc-ma-na, tình nguyện theo Ra-ma chịu lưu đày. Khi thời hạn lưu đày sắp hết thì xảy ra một tai biến lớn. Quỷ Ra-va-na đã dùng mưu bắt cóc Xi-ta, cuốn nàng trong vạt áo, bay về đảo Lan-ka. Mất Xi-ta, Ra-ma đau buồn khôn xiết. Trên đường đi tìm Xi-ta, Ra-ma gặp và giúp đỡ vua khỉ Xu-gri-va chống lại người anh trai bất công, giành lại vợ và vương quốc. Do đó, chàng được vua khỉ Xu-gri-va, tướng khỉ Ha-nu-man cùng đoàn quân khỉ giúp sức vượt biển, tấn công đảo Lan-ka. Sau cùng, Ra-ma hạ thủ Ra-va-na trong giao tranh, giải cứu Xi-ta. Vợ chồng gặp lại nhau, nhưng nghi ngờ Xi-ta không còn trọn vẹn danh tiết sau những ngày tháng trong tay quỷ, Ra-ma tuyên bố từ bỏ nàng. Xi-ta thanh minh không được, đành bước lên giàn hỏa thiêu. Chứng giám đức hạnh của Xi-ta quay trở về kinh đô, cai quản đất nước, khiến cho muôn dân được sống trong thái bình, thịnh trị.

Tóm tắt tác phẩm Ra-ma buộc tội (mẫu 2)

Ra – ma – ya – na là câu chuyện kể về những kì tích của Ra – ma, hoàng tử trưởng của nhà vua Đa – ra – xa – tha. Nhà vua muốn truyền ngôi cho Ra – ma nhưng thứ phi Ka – kê –I đố kị nhắc lại chuyện ân huệ cũ buộc nhà vua phải đày Ra – ma vào rừng 14 năm và trao lại vương quốc cho con trai bà. Ra – ma không muốn vua khó xử liền đồng ý với yêu cầu đó. Vợ chàng là nàng xì ta cùng với những người anh em thân thiết của chàng cũng đồng ý bỏ hết tất cả quyền quý để theo chàng vào rừng chịu cảnh lưu đày. Thời hạn ở rừng sắp hết thì một biến cố xảy ra, vợ chàng bị quỷ vương bắt cóc và ép nàng làm vợ của hắn nhưng Xi – ta nhất quyết cự tuyệt. Được tướng khỉ giúp đỡ, cuối cùng Ra – ma tìm ra chỗ ở của quỷ vương và cứu thoát Xi –ta. Vợ chồng gặp lại nhau nhưng Ra – ma lúc này lại nghi ngờ rằng Xi – ta không còn giữ trọn danh tiết, Ra – ma bỏ nàng. Để chứng minh sự thanh bạch của bản thân và cũng là lời giải thích cho Ra – ma, Xi – ta đã chọn cách bước lên giàn hỏa thiêu tự thiêu chính mình. Chứng giám được tấm lòng của Xi – ta, thần lửa đã cứu sống nàng, đem trả nàng cho Ra – ma. Hai vợ chồng quay lại kinh đô cai quản, trị vì đất nước.

I. Tác giả 

- Valmiki được ca tụng là nhà thơ harbinger trong văn học tiếng Phạn

II. Tác phẩm văn bản Ra-ma buộc tội

• Thể loại: Sử thi Ra-ma-ya-na
• Xuất xứ, hoàn cảnh sáng tác

- Đoạn trích thuộc chương 79, khúc ca thứ 6 của sử thi Ra-ma-ya-na

• Phương thức biểu đạt: Tự sự, biểu cảm
• Tóm tắt văn bản Ra-ma buộc tội

- Vua Đa-xa-ra-tha có bốn người con trai do ba bà vợ sinh ra. Ra-ma là con cả, hơn hẳn các em về tài đức. Vua cha có ý định nhường ngôi cho chàng nhưng vì lời hứa với bà vợ thứ Ka-kê-i xinh đẹp nên đã đày Ra-ma vào rừng và trao ngôi lại cho Bha-ra-ta, con của Ka-kê-i. Chàng cùng vợ là Xi-ta và em trai Lắc-ma-na vào rừng sống ẩn dật. Quỷ vương Ra-va-na lập mưu cướp Xi-ta đem về làm vợ. Mặc quỷ vương dụ dỗ và ép buộc, Xi-ta vẫn kịch liệt chống cự. Được tướng khỉ Ha-nu-man giúp đỡ, Ra-ma đã cứu được Xi-ta. Nhưng sau đó, Ra-ma nghi ngờ tiết hạnh của Xi-ta và không muốn nhận lại nàng làm vợ. Để chứng tỏ lòng chung thuỷ của mình, Xi-ta đã nhảy vào lửa. Thần lửa biết Xi-ta trong sạch nên đã cứu nàng. Ra-ma và Xi-ta trở về kinh đô.

• Bố cục văn bản Ra-ma buộc tội

- Phần 1 Từ đầu… ra-va-na đâu có chịu đựng được lâu: Tâm trạng của Ra-ma

- Phần 2 Còn lại: Tâm trạng của Xi-ta

• Giá trị nội dung văn bản Ra-ma buộc tội

- Tác phẩm thể hiện quan niệm của người ấn Độ cổ đại về người anh hùng, về đường quân vương mẫu mực và về người phụ nữ lí tưởng trong xã hội.

• Đặc sắc nghệ thuật Ra-ma buộc tội

- Ngôn ngữ mang yếu tố trang trọng, phong phú, biểu cảm.

- Thành công tạo dựng hình tượng nhân vật lí tưởng với tâm lí, tính cách

- Tình huống đầy mâu thuẫn, kịch tính

- Giàu yếu tố sử thi