Top 6 Bài soạn "Xã trưởng - Mẹ Đốp" (Ngữ văn 10 - SGK Chân trời sáng tạo) hay nhất
![](https://alltop.vn/backend/media/avatar/1385/avatar_original.jpg)
"Xã trưởng - Mẹ Đốp" trích trong vở chèo “Quan Âm Thị Kính”. Vở chèo làm nổi bật mối quan hệ giữa xã trưởng và mẹ Đốp. Một người là quản lí xã, một người...xem thêm ...
Bài soạn "Xã trưởng - Mẹ Đốp" (Ngữ văn 10 - SGK Chân trời sáng tạo) - mẫu 1
Thể loại
- Chèo là loại hình nghệ thuật sân khấu cổ truyền Việt Nam, mang tính quần chúng và được coi là loại hình sân khấu của hội hè với đặc điểm sử dụng ngôn ngữ đa thanh, đa nghĩa kết hợp với cách nói ví von giàu tính tự sự, trữ tình.
- Chèo được hình thành từ thế kỷ 10, dưới thời nhà Đinh khi vua Đinh Tiên Hoàng trị vì. Kinh đô Hoa Lư (Ninh Bình) là đất tổ của sân khấu chèo, người sáng lập là bà Phạm Thị Trân, một vũ ca tài ba trong hoàng cung đã được nhà vua phong chức quan Ưu Bà chuyên truyền dạy nghề múa hát.
- Các vở chèo nổi tiếng như Lưu Bình - Dương Lễ, Quan Âm Thị Kính,...
Xuất xứ
Chèo Quan Âm Thị Kính
- Quan Âm Thị Kính là một trong bảy vở chèo cổ đầu tiên của nghệ thuật sân khấu chèo Việt Nam, ra đời khoảng thế kỉ 17, được thay đổi mạnh mẽ về cấu trúc, nội dung, tư tưởng, hình thức nghệ thuật,... vào thế kỉ 20
- Nội dung chính: Thiện Sĩ, con của Sùng Ông, Sùng Bà, kết duyên cùng Thị Kính, con gái của Mãng Ông. Một đêm, Thị Kính ngồi khâu, chồng đọc sách rồi thiu thiu ngủ bên cạnh, Thị Kính thấy chồng có sợi râu mọc ngược nên cầm dao toan xén đi. Thiện Sĩ giật mình, vội hô hoán lên, cha mẹ chồng chạy vào, đổ cho nàng có ý định giết chồng và đuổi Thị Kính về nhà bố mẹ đẻ. Thị Kính giả trai, vào tu ở chùa Vân Tự, được thầy đặt pháp danh là Kính Tâm. Thị Màu, con gái phú ông vốn lẳng lơ, ve vãn Kính Tâm không được, Thị Mầu có thai với Nô - người ở nhà phú ông. Bị làng bắt vạ, thị đổ cho Tiểu Kính, Kính Tâm bị đuổi ra tam quan, Thị Mầu đem con bỏ cho Kính Tâm. Tiểu Kính hàng ngày đi xin sữa để nuôi con của Thị Mầu. Sau ba năm, Tiểu Kính để lại thư kể rõ sự tình rồi mất. Sư cụ cùng mọi người lập đàn giải oan cho Kính Tâm để nàng được siêu thoát.
- Vở chèo mang nhiều giá trị đối với những nghệ thuật tinh hoa truyền thống của dân tộc Việt và có nhiều bài học ý nghĩa đối với cuộc sống con người
Đoạn trích Xã trưởng - Mẹ Đốp
- Đoạn trích được trích từ vở chèo Quan Âm Thị Kính, nội dung xoay quanh cuộc trao đổi giữa xã trưởng (người quản lí xã) với mẹ Đốp (vợ của người mõ làng) về việc đi rao mõ, thông báo cho cả làng biết tin Thị Mầu mang thai khi chưa có chồng.
- Văn bản được in trong Kịch bản chèo, quyển 1, Hội Văn nghệ dân gian Việt Nam - NXB Khoa học xã hội, Hà Nội, 2014, trang 282 - 288 và 324 - 327.
Giá trị nội dung của Xã trưởng - Mẹ Đốp
- Văn bản cho thấy sự phê phán đối với những tầng lớp chức dịch như xã trưởng nhưng lại có tính trêu ghẹo, đùa cợt người khác, ham sắc và khinh người, tự cao và không có đạo đức
- Phần nào thể hiện xã hội cổ hủ, lạc hậu xưa với những giáo điều, quy định khắt khe qua hình phạt gõ mõ đối với Thị Màu
- Thể hiện văn hóa dân gian trong văn bản qua ngôn từ, lời lẽ của nhân vật
Giá trị nghệ thuật của Xã trưởng - Mẹ Đốp
- Giọng điệu hài hước, châm biếm, mỉa mai
- Thể hiện đặc trưng của sân khấu chèo ở hình tượng nhân vật, ngôn từ, giọng điệu. lời thoại
* Hướng dẫn đọc
Nội dung chính: Đoạn trích được trích từ vở chèo Quan Âm Thị Kính, nội dung xoay quanh cuộc trao đổi giữa xã trưởng (người quản lí xã) với mẹ Đốp (vợ của người mõ làng) về việc đi rao mõ, thông báo cho cả làng biết tin Thị Mầu mang thai khi chưa có chồng.
Câu 1 (trang 132 sgk Ngữ văn lớp 10 Tập 1): Liệt kê theo bảng sau những từ ngữ, hình ảnh trong lời thoại của hai nhân vật khi họ nói về công việc thường ngày của mình và của người còn lại:
Nói về xã trưởng
Nói về mẹ Đốp và chồng
Xã trưởng
- Tại dân vi tổng lí Quốc pháp hữu công hầu..
- Đi rao mõ...
Mẹ Đốp
- làng chửa được ngồi...
- Mộc đạc vang lừng Kim thanh dóng dả...
Từ bảng trên, hãy nêu nhận xét về thái độ, quan điểm của hai nhân vật.
Trả lời:
Xã trưởng
- Tại dân vi tổng lí
Quốc pháp hữu công cầu
Ơn dân xã thuận bầu
Tôi đứng đầu hàng xã
- Đi rao mõ
- Làm cái thứ mõ thì bằng với sắc cái gì ?
Mẹ Đốp
- Các cụ chửa được ngồi
- Thầy sai con đi rao mõ
- Mộc đạc vang lừng
Kim thanh dóng dả
- Bất phận danh nhi tài túc
Vô chế lệnh nhi dân tòng
- Muôn việc sửa sang quyền cắt đặt
Một mình một chiếu thảnh thơi ngồi
Nói về xã trưởng
+ Xã trưởng : tự hào mà nói mình được chọn làm lí trưởng là do người dân đều đồng ý chọn, coi mình như là vua ở đây
+ Mẹ Đốp : đả kích, châm chọc chức xã trưởng
Nói về mẹ Đốp và chồng
+ Xã trưởng: khinh bỉ ra mặt, coi thường những người thấp kém hơn mình
+ Mẹ Đốp; dùng những từ ca ngợi ghề của mình cũng được trân trọng, cũng được dân bầu. Nói về chồng luôn dùng những từ thẳng thắn để nói về những gì chồng đạt được
Câu 2 (trang 132 sgk Ngữ văn lớp 10 Tập 1): Yếu tố hài hước trong đoạn trích trên được tạo nên từ những thủ pháp nào? Thử hình dung khi diễn viên chèo nhập vai mẹ Đốp, họ sẽ sử dụng những cử chỉ, hành động như thế nào?
Trả lời:
+ Thủ pháp nghệ thuật
Từ đồng âm ''bằng'' ;''Bố cháu trẩy tỉnh lĩnh băng rồi ạ/ Làm cái thứ mõ thì bằng với sắc cái gì''
Những từ ngữ giản dị, môc mạc, đặc trưng cua làng quê: đốp chát, bố cháu, chửa, con mẹ Đốp, tốt nái
+ Khi diễn viên chèo nhập vai mẹ Đốp, họ sẽ sử dụng cử chỉ chân chất, nhanh nhạy, tinh nghịch
Câu 3 (trang 132 sgk Ngữ văn lớp 10 Tập 1): Mẹ Đốp thuộc kiểu nhân vật nào trong các kiểu nhân vật chính yếu cảu chèo cổ? Theo bạn, sự xuất hiện của mẹ Đốp nói riêng và kiểu nhân vật này nói chung trong kịch bản chèo có tác dụng như thế nào đối với việc chuyển tải tư tưởng, triết lí dân gian?
Trả lời:
Mẹ Đốp thuộc kiểu hề-nhân vật hài hước, gây cười. Cụ thể thì hề áo ngắn là Mẹ Đốp , đại diện cho tầng lớp nhân dân (bị trị) luôn luôn tìm cách đả kích, châm chọc, chửi khéo giai cấp thống trị là Xã Trưởng, gây tiếng cười hóm hỉnh, sâu cay, chua chát, sảng khoái, hể hả qua những việc làm ngu dốt, vô nhân đạo của chúng diễn ra hàng ngày. Sự xuất hiện của mẹ Đốp nói riêng và kiểu nhân vật này nói chung trong kịch bản chèo có tác dụng hình tượng hóa các quan điểm, triể lí dân gian giúp việc truyền tải dễ dàng hơn, dễ hiểu hơn.
Bài tập sáng tạo (trang 132 sgk Ngữ văn lớp 10 Tập 1): Vẽ bức tranh hoặc dựng một hoạt cảnh lấy cảm hứng từ vở chèo “Quan Âm Thị Kính”
Trả lời:
![Ảnh minh họa (Nguồn internet) ảnh 1](https://alltop.vn/backend/media/images/posts/1385/Bai_soan_Xa_truong_-_Me_Dop_Ngu_van_10_-_SGK_Chan_troi_sang_tao_-_mau_1-149262.jpg)
![Ảnh minh họa (Nguồn internet) ảnh 2](https://alltop.vn/backend/media/images/posts/1385/Bai_soan_Xa_truong_-_Me_Dop_Ngu_van_10_-_SGK_Chan_troi_sang_tao_hay_nh_5xJ7xyO.jpg)
Bài soạn "Xã trưởng - Mẹ Đốp" (Ngữ văn 10 - SGK Chân trời sáng tạo) - mẫu 2
* Sau khi đọc:
Nội dung chính: Đoạn trích được trích từ vở chèo Quan Âm Thị Kính, nội dung xoay quanh cuộc trao đổi giữa xã trưởng (người quản lí xã) với mẹ Đốp (vợ của người mõ làng) về việc đi rao mõ, thông báo cho cả làng biết tin Thị Mầu mang thai khi chưa có chồng.
Trả lời câu hỏi:
Câu 1 (trang 132 sgk Ngữ văn lớp 10 Tập 1 – Chân trời sáng tạo):
Liệt kê theo bảng sau những từ ngữ, hình ảnh trong lời thoại của hai nhân vật khi họ nói về công việc thường ngày của mình và của người còn lại:
Nói về xã trưởng
Nói về mẹ Đốp và chồng
Xã trưởng
- Tại dân vi tổng lí Quốc pháp hữu công hầu..
- Đi rao mõ...
Mẹ Đốp
- làng chửa được ngồi...
- Mộc đạc vang lừng Kim thanh dóng dả...
Từ bảng trên, hãy nêu nhận xét về thái độ, quan điểm của hai nhân vật.
Trả lời:
Xã trưởng
- Tại dân vi tổng lí
Quốc pháp hữu công cầu
Ơn dân xã thuận bầu
Tôi đứng đầu hàng xã
- Đi rao mõ
- Làm cái thứ mõ thì bằng với sắc cái gì ?
Mẹ Đốp
- Các cụ chửa được ngồi
- Thầy sai con đi rao mõ
- Mộc đạc vang lừng
Kim thanh dóng dả
- Bất phận danh nhi tài túc
Vô chế lệnh nhi dân tòng
- Muôn việc sửa sang quyền cắt đặt
Một mình một chiếu thảnh thơi ngồi
- Nói về xã trưởng
+ Xã trưởng: Tự hào về bản thân
+ Mẹ Đốp: Châm chọc, chê bai
- Nói về mẹ Đốp và chồng
+ Xã trưởng: Khinh thường những người thấp kém hơn mình
+ Mẹ Đốp: Tự tin, nói về bản thân với sự tự hào.
Câu 2 (trang 132 sgk Ngữ văn lớp 10 Tập 1 – Chân trời sáng tạo):
Yếu tố hài hước trong đoạn trích trên được tạo nên từ những thủ pháp nào? Thử hình dung khi diễn viên chèo nhập vai mẹ Đốp, họ sẽ sử dụng những cử chỉ, hành động như thế nào?
Trả lời:
- Yếu tố hài hước trong đoạn trích trên được tạo nên từ những thủ pháp nghệ thuật:
+ Từ đồng âm ''bằng'' ;''Bố cháu trẩy tỉnh lĩnh băng rồi ạ/ Làm cái thứ mõ thì bằng với sắc cái gì''
+ Những từ ngữ giản dị, môc mạc, đặc trưng cua làng quê: đốp chát, bố cháu, chửa, con mẹ Đốp, tốt nái
+ Khi diễn viên chèo nhập vai mẹ Đốp, họ sẽ sử dụng cử chỉ chân chất, nhanh nhạy, tinh nghịch
Câu 3 (trang 132 sgk Ngữ văn lớp 10 Tập 1 – Chân trời sáng tạo):
Mẹ Đốp thuộc kiểu nhân vật nào trong các kiểu nhân vật chính yếu cảu chèo cổ? Theo bạn, sự xuất hiện của mẹ Đốp nói riêng và kiểu nhân vật này nói chung trong kịch bản chèo có tác dụng như thế nào đối với việc chuyển tải tư tưởng, triết lí dân gian?
Trả lời:
- Mẹ Đốp thuộc kiểu hề-nhân vật hài hước, gây cười
- Tác dụng của sự xuất hiện kiểu nhân vật này: Gây tiếng cười đả kích, sâu cay, mỉa mai.
Bài tập sáng tạo (trang 132 sgk Ngữ văn lớp 10 Tập 1): Vẽ bức tranh hoặc dựng một hoạt cảnh lấy cảm hứng từ vở chèo “Quan Âm Thị Kính”
Trả lời:
![Ảnh minh họa (Nguồn internet) ảnh 1](https://alltop.vn/backend/media/images/posts/1385/Bai_soan_Xa_truong_-_Me_Dop_Ngu_van_10_-_SGK_Chan_troi_sang_tao_-_mau_2-149263.png)
![Ảnh minh họa (Nguồn internet) ảnh 2](https://alltop.vn/backend/media/images/posts/1385/Bai_soan_Xa_truong_-_Me_Dop_Ngu_van_10_-_SGK_Chan_troi_sang_tao_-_mau_2-149258.png)
Bài soạn "Xã trưởng - Mẹ Đốp" (Ngữ văn 10 - SGK Chân trời sáng tạo) - mẫu 3
* Nội dung chính văn bản Xã trưởng- Mẹ Đốp Xã trưởng- Mẹ Đốp xoay quanh cuộc trao đổi giữa xã trưởng (người quản lí xã) với mẹ Đốp (vợ của người mõ làng) về việc đi rao mõ, thông báo cho cả làng biết tin Thị Mầu mang thai khi chưa có chồng.
* Hướng dẫn đọc
Câu 1 (trang 132 sgk Ngữ văn lớp 10 Tập 1):Liệt kê theo bảng sau những từ ngữ, hình ảnh trong lời thoại của hai nhân vật khi họ nói về công việc thường ngày của mình và của người còn lại:
Từ bảng trên, hãy nêu nhận xét về thái độ, quan điểm của hai nhân vật.
Trả lời:
Nói về xã trưởng
Nói về mẹ Đốp và chồng
Xã trưởng
- Tại dân vi tổng lí
Quốc pháp hữu công cầu
Ơn dân xã thuận bầu
Tôi đứng đầu hàng xã
- Đi rao mõ.
- Làm cái thứ mõ thì bằng với sắc cái gì ?
Mẹ Đốp
- Các cụ chửa được ngồi.
- Thầy sai con đi rao mõ.
- Mộc đạc vang lừng
Kim thanh dóng dả.
- Bất phận danh nhi tài túc
Vô chế lệnh nhi dân tòng.
- Muôn việc sửa sang quyền cắt đặt
Một mình một chiếu thảnh thơi ngồi.
- Mõ tôi cả tiếng lại dài hơi
Một xã cử bầu chẳng phải chơi
Mộc đạc vang lừng hòa cả xã.
Nhận xét:
* Nói về xã trưởng:
- Xã trưởng: tự hào khi mình được chọn làm lí trưởng, ra oai với dân làng.
- Mẹ Đốp: đả kích, chọc tức xã trưởng.
* Nói về mẹ Đốp và chồng:
- Xã trưởng: khinh bỉ, coi thường những người có địa vị thấp kém hơn mình.
- Mẹ Đốp: ca ngợi nghề của mình.
Câu 2 (trang 132 sgk Ngữ văn lớp 10 Tập 1): Yếu tố hài hước trong đoạn trích trên được tạo nên từ những thủ pháp nào? Thử hình dung khi diễn viên chèo nhập vai mẹ Đốp, họ sẽ sử dụng cử chỉ, hành động như thế nào?
Trả lời:
- Yếu tố hài hước được tạo nên từ những thủ pháp như:
+ Từ đồng âm ''bằng'': “Bố cháu trẩy tỉnh lĩnh bằng rồi ạ/ Làm cái thứ mõ thì bằng với sắc cái gì/ Bố cháu cắp tráp theo hầu cụ Bá lên tỉnh lĩnh bằng rồi”.
+ Sử dụng âm vận “ôi” (Thánh đế lên ngôi/Chẳng giấu gì mẹ đốp là tôi; giấy quan về là phải báo với tôi/ tôi chưa ra là làng chửa được ngồi)…
+ Từ ngữ dân dã, xưng hô xuồng xã: con mẹ Đốp, con này, bảnh gái, mộc đạc…
- Khi diễn viên chèo nhập vai mẹ Đốp, họ sẽ sử dụng những cử chỉ, hành động: nhanh nhẹn, hoạt bát, mồm năm miệng mười, ăn nói lớn để mọi người cùng nghe thấy.
Câu 3 (trang 132 sgk Ngữ văn lớp 10 Tập 1):Mẹ Đốp thuộc kiểu nhân vật nào trong các kiểu nhân vật chính yếu của chèo cổ? Theo bạn, sự xuất hiện của mẹ Đốp nói riêng và kiểu nhân vật này nói chung trong kịch bản chèo có tác dụng như thế nào đối với việc chuyển tải tư tưởng, triết lí dân gian?
Trả lời:
- Mẹ Đốp thuộc kiểu hề (nhân vật hài hước, gây cười).
- Sự xuất hiện của nhân vật mẹ Đốp nói riêng và kiểu nhân vật này nói chung trong kịch bản chèo: giúp thể hiện rõ tư tưởng, triết lí dân gian bởi lời nói cử chỉ của nhân vật vừa gây cười nhưng rất thâm thúy, sâu xa, thể hiện rõ tư tưởng của tác giả dân gian.
Bài tập sáng tạo (trang 132 sgk Ngữ văn lớp 10 Tập 1):Vẽ một bức tranh hoặc dựng một hoạt cảnh lấy cảm hứng từ vở chèo “Quan Âm Thị Kính”
Trả lời:
- Học sinh vẽ tranh như sau:
![Ảnh minh họa (Nguồn internet) ảnh 1](https://alltop.vn/backend/media/images/posts/1385/Bai_soan_Xa_truong_-_Me_Dop_Ngu_van_10_-_SGK_Chan_troi_sang_tao_-_mau_3-149254.jpg)
Bài soạn "Xã trưởng - Mẹ Đốp" (Ngữ văn 10 - SGK Chân trời sáng tạo) - mẫu 4
Câu 1. Liệt kê theo bảng sau những từ ngữ, hình ảnh trong lời thoại của hai nhân vật khi họ nói về công việc thường ngày của mình và của người còn lại. Từ bảng trên hãy nêu nhận xét về thái độ, quan điểm của hai nhân vật:
Nói về xã trưởng
Nói về mẹ Đốp và chồng
Xã trưởng
- Tại dân vi tổng lí
Quốc pháp hữu công cầu
Ơn dân xã thuận bầu
Tôi đứng đầu hàng xã
- Đi ra mõ
- Làm cái thứ mõ thì bằng với sắc cái gì?
Mẹ Đốp
- làng chửa được ngồi
- Thầy sai con đi rao mõ
- Mộc đạc vang lừng/Kim Thanh dóng dả
- Bất phận danh nhi tài túc/Vô chế lệnh nhi dân tòng.
- Muôn việc sửa sang quyền cắt đặt/Một mình một chiếu thảnh thơi ngồi.
- Mõ tôi cả tiếng lại dài hơi/Một xã cử bầu chẳng phải chơi/Mộc đạc vang lừng hòa cả xã.
Câu 2. Yếu tố hài hước trong đoạn trích được tạo nên từ những thủ pháp nào? Thử hình dung khi diễn viên chèo nhập vai mẹ Đốp, họ sẽ sử dụng cử chỉ, hành động như thế nào?
- Yếu tố hài hước được thể hiện qua ngôn ngữ giản dị, mộc mạc: đốp chát, bố cháu, chửa, con mẹ Đốp, tốt nái…
- Khi diễn viên chèo nhập vai mẹ Đốp, họ sẽ sử dụng cử chỉ, hành động: nhanh nhẹn, hoạt bát; giọng nói vang, đều.
Câu 3. Mẹ Đốp thuộc kiểu nhân vật nào trong các kiểu nhân vật chính yếu của chèo cổ? Theo bạn, sự xuất hiện của mẹ Đốp nói riêng và kiểu nhân vật này nói chung trong kịch bản chèo có tác dụng như thế nào đối với việc truyền tải tư tưởng, triết lí dân gian.
- Mẹ Đốp thuộc kiểu nhân vật: hề (gây cười).
- Sự xuất hiện của mẹ Đốp nói riêng và kiểu nhân vật này nói chung trong kịch bản chèo có tác dụng như thế nào đối với việc truyền tải tư tưởng, triết lí dân gian: Đại diện cho giai cấp bị trị tìm cách phê phán, đả kích giai cấp thống trị.
* Bài tập sáng tạo: Vẽ một bức tranh hoặc dựng một cảnh lấy cảm hứng từ vở chèo Quan Âm Thị Kính.
![Ảnh minh họa (Nguồn internet) ảnh 1](https://alltop.vn/backend/media/images/posts/1385/Bai_soan_Xa_truong_-_Me_Dop_Ngu_van_10_-_SGK_Chan_troi_sang_tao_-_mau_4-149259.jpg)
![Ảnh minh họa (Nguồn internet) ảnh 2](https://alltop.vn/backend/media/images/posts/1385/Bai_soan_Xa_truong_-_Me_Dop_Ngu_van_10_-_SGK_Chan_troi_sang_tao_-_mau_4-149261.png)
Bài soạn "Xã trưởng - Mẹ Đốp" (Ngữ văn 10 - SGK Chân trời sáng tạo) - mẫu 5
Nội dung chính
Vở chèo làm nổi bật mối quan hệ giữa xã trưởng và mẹ Đốp.
Câu 1
Liệt kê theo bảng sau những từ ngữ, hình ảnh trong lời thoại của hai nhân vật khi họ nói về công việc thường ngày của mình và của người còn lại:
Hình ảnh (trang 132, SGK Ngữ Văn 10, tập một)
Từ bảng trên, hãy nêu nhận xét về thái độ, quan điểm của hai nhân vật.
Phương pháp giải:
- Đọc kĩ văn bản.
- Chú ý lời thoại của hai nhân vật Xã trưởng và mẹ Đốp khi nói về công việc của nhau.
Lời giải chi tiết:
Nói về xã trưởng
Nói về mẹ Đốp và chồng
Xã trưởng
- Tại dân vi tổng lí
Quốc pháp hữu công cầu
Ơn dân xã thuận bầu
Tôi đứng đầu hàng xã
- Đi rao mõ.
- Làm cái thứ mõ thì bằng với sắc cái gì ?
Mẹ Đốp
- Các cụ chửa được ngồi.
- Thầy sai con đi rao mõ.
- Mộc đạc vang lừng
Kim thanh dóng dả.
- Bất phận danh nhi tài túc
Vô chế lệnh nhi dân tòng.
- Muôn việc sửa sang quyền cắt đặt
Một mình một chiếu thảnh thơi ngồi.
- Mõ tôi cả tiếng lại dài hơi
Một xã cử bầu chẳng phải chơi
Mộc đạc vang lừng hòa cả xã.
Nhận xét:
* Nói về xã trưởng:
- Xã trưởng: tự mãn khi mình được chọn làm lí trưởng, cho mình đứng trên tất cả mọi người.
- Mẹ Đốp: đả kích, chọc tức xã trưởng.
* Nói về mẹ Đốp và chồng:
- Xã trưởng: tỏ thái độ khinh bỉ, coi thường những người có địa vị thấp kém hơn mình.
- Mẹ Đốp: trân trọng công việc mình đang làm vì mẹ Đốp cũng được dân bầu.
Câu 2
Yếu tố hài hước được tạo nên từ những thủ pháp nào? Thử hình dung khi diễn viên chèo nhập vai mẹ Đốp, họ sẽ sử dụng cử chỉ, hành động như thế nào?
Phương pháp giải:
Đọc kĩ văn bản.
Lời giải chi tiết:
- Yếu tố hài hước được tạo nên từ những thủ pháp như:
+ Từ đồng âm ''bằng'': “Bố cháu trẩy tỉnh lĩnh băng rồi ạ/ Làm cái thứ mõ thì bằng với sắc cái gì”.
+ Từ ngữ giản dị, đậm chất miền quê: đốp chát, bố cháu, chửa, Đốp với chát cái gì.
- Khi diễn viên chèo nhập vai mẹ Đốp, họ sẽ sử dụng những cử chỉ, hành động nhanh nhẹn, hoạt bát, giọng điều vang to.
Câu 3
Mẹ Đốp thuộc kiểu nhân vật nào trong các kiểu nhân vật chính yếu của chèo cổ? Theo bạn, sự xuất hiện của mẹ Đốp nói riêng và kiểu nhân vật này nói chung trong kịch bản chèo có tác dụng như thế nào đối với việc chuyển tải tư tưởng, triết lí dân gian?
Phương pháp giải:
Chú ý nhân vật mẹ Đốp.
Lời giải chi tiết:
- Mẹ Đốp thuộc kiểu hề (nhân vật hài hước, gây cười).
- Theo em, sự xuất hiện của nhân vật mẹ Đốp nói riêng và kiểu nhân vật này nói chung trong kịch bản chèo vừa giúp cho vở chèo thêm phần hấp dẫn bởi được pha trộn vào đó những tình huống vui nhộn, tạo tiếng cười. Từ những tiếng cười trào phúng ấy, các tư tưởng, triết lí dân gian được gửi gắm và truyền tải.
Bài tập sáng tạo
Vẽ một bức tranh hoặc dựng một hoạt cảnh lấy cảm hứng từ vở chèo Quan Âm Thị Kính.
Phương pháp giải:
Tùy khả năng sáng tạo của bản thân.
Lời giải chi tiết:
Ví dụ:
![Ảnh minh họa (Nguồn internet) ảnh 1](https://alltop.vn/backend/media/images/posts/1385/Bai_soan_Xa_truong_-_Me_Dop_Ngu_van_10_-_SGK_Chan_troi_sang_tao_-_mau_5-149255.jpg)
![Ảnh minh họa (Nguồn internet) ảnh 2](https://alltop.vn/backend/media/images/posts/1385/Bai_soan_Xa_truong_-_Me_Dop_Ngu_van_10_-_SGK_Chan_troi_sang_tao_-_mau_5-149256.png)
Bài soạn "Xã trưởng - Mẹ Đốp" (Ngữ văn 10 - SGK Chân trời sáng tạo) - mẫu 6
I. Tác giả văn bản Xã Trưởng – Mẹ Đốp
- Theo Hà Văn Cầu (chủ biên), Hà Văn Cầu – Hà Văn Trụ (biên soạn)
II. Tìm hiểu tác phẩm Xã Trưởng – Mẹ Đốp
- Thể loại: Chèo
- Xuất xứ và hoàn cảnh sáng tác:
- Trích trong vở chèo “ Quan Âm Thị Kính” - Phương thức biểu đạt : tự sự
- Tóm tắt:
Vở chèo làm nổi bật mối quan hệ giữa xã trưởng và mẹ Đốp. Một người là quản lí xã, một người là vợ người đi rao mõ. Cả hai rêu raao về việc thị Mầu có chửa khi chưa có chồng và từ đây, mối quan hệ giữa hai người ngày càng xấu đi
Bố cục:
- Từ đầu ... xã ngồi: cuộc tranh cãi giữa xã trưởng và mẹ đốp về thái độ của xã trưởng
- Còn lai: cuộc tranh cãi giữa xã trưởng và mẹ đốp về thái độ của mẹ Đốp
Giá trị nội dung:
- Mẹ Đốp, đại diện cho tầng lớp nhân dân (bị trị) luôn luôn tìm cách đả kích, châm chọc, chửi khéo giai cấp thống trị là Xã Trưởng, gây tiếng cười hóm hỉnh, sâu cay, chua chát, sảng khoái, hể hả qua những việc làm ngu dốt, vô nhân đạo của chúng diễn ra hàng ngày.
Giá trị nghệ thuật:
- Xây dựng tuyến nhân vật đặc sắc với những tình huống rất đắt giá làm toát lên tính cách nổi bật của nhân vật
III. Tìm hiểu chi tiết tác phẩm Xã Trưởng – Mẹ Đốp
Nhân vật xã trưởng
- Đi rao mõ
- Làm cái thứ mõ thì bằng với sắc cái gì ?
=> Xã trưởng là nhân vật phản diện, Xã trưởng: khinh bỉ ra mặt, coi thường những người thấp kém hơn mình
- Tại dân vi tổng lí
Quốc pháp hữu công cầu
Ơn dân xã thuận bầu
Tôi đứng đầu hàng xã
=> Xã trưởng là người kênh kiệu, tự hào mà nói mình được chọn làm lí trưởng là do người dân đều đồng ý chọn, coi mình như là vua ở đây
Nhân vật mẹ Đốp
- Mộc đạc vang lừng
Kim thanh dóng dả
- Bất phận danh nhi tài túc
Vô chế lệnh nhi dân tòng
- Muôn việc sửa sang quyền cắt đặt
Một mình một chiếu thảnh thơi ngồi
=> Mẹ Đốp : đả kích, châm chọc chức xã trưởng
- Các cụ chửa được ngồi
- Thầy sai con đi rao mõ
=> Mẹ Đốp; dùng những từ ca ngợi ghề của mình cũng được trân trọng, cũng được dân bầu. Nói về chồng luôn dùng những từ thẳng thắn để nói về những gì chồng đạt được
=>Từ đồng âm ''bằng'' ;''Bố cháu trẩy tỉnh lĩnh băng rồi ạ/ Làm cái thứ mõ thì bằng với sắc cái gì''. Những từ ngữ giản dị, môc mạc, đặc trưng cua làng quê: đốp chát, bố cháu, chửa, con mẹ Đốp, tốt nái
Câu 1: Liệt kê theo bảng sau những từ ngữ, hình ảnh trong lời thoại của hai nhân vật khi họ nói về công việc thường ngày của mình và của người còn lại. Từ bảng trên hãy nêu nhận xét về thái độ, quan điểm của hai nhân vật
Trả lời:
Nói về xã trưởng
Nói về mẹ Đốp và chồng
Xã trưởng
- Tại dân vi tổng lí
Quốc pháp hữu công cầu
Ơn dân xã thuận bầu
Tôi đứng đầu hàng xã
- Đi rao mõ
- Làm cái thứ mõ thì bằng với sắc cái gì ?
Mẹ Đốp
-Các cụ chửa được ngồi
-Thầy sai con đi rao mõ
- Mộc đạc vang lừng
Kim thanh dóng dả
- Bất phận danh nhi tài túc
Vô chế lệnh nhi dân tòng
- Muôn việc sửa sang quyền cắt đặt
Một mình một chiếu thảnh thơi ngồi
Nói về xã trưởng
- Xã trưởng : tự hào mà nói mình được chọn làm lí trưởng là do người dân đều đồng ý chọn, coi mình như là vua ở đây
- Mẹ Đốp : đả kích, châm chọc chức xã trưởng
Nói về mẹ Đốp và chồng
- Xã trưởng: khinh bỉ ra mặt, coi thường những người thấp kém hơn mình
- Mẹ Đốp; dùng những từ ca ngợi ghề của mình cũng được trân trọng, cũng được dân bầu. Nói về chồng luôn dùng những từ thẳng thắn để nói về những gì chồng đạt được
Câu 2 : Yếu tố hài hước được tạo nên từ những thủ pháp nào? Thử hình dung khi diễn viên chèo nhập vai mẹ Đốp, họ sẽ sử dụng cử chỉ, hành động như thế nào ?
Trả lời:
- Thủ pháp nghệ thuật
Từ đồng âm ''bằng'' ;''Bố cháu trẩy tỉnh lĩnh băng rồi ạ/ Làm cái thứ mõ thì bằng với sắc cái gì''
Những từ ngữ giản dị, môc mạc, đặc trưng cua làng quê: đốp chát, bố cháu, chửa, con mẹ Đốp, tốt nái
- Khi diễn viên chèo nhập vai mẹ Đốp, họ sẽ sử dụng cử chỉ chân chất, nhanh nhạy, tinh nghịch
Câu 3: Mẹ Đốp thuộc kiểu nhân vật nào trong các kiểu nhân vật chính yếu của chèo cổ? Theo bạn, sự xuất hiện của mẹ Đốp nói riêng và kiểu nhân vật này nói chung trong kịch bản chèo có tác dụng như thế nào đối với việc truyền tải tư tưởng, triết lí dân gian
Trả lời:
Mẹ Đốp thuộc kiểu hề-nhân vật hài hước, gây cười. Cụ thể thì hề áo ngắn là Mẹ Đốp , đại diện cho tầng lớp nhân dân (bị trị) luôn luôn tìm cách đả kích, châm chọc, chửi khéo giai cấp thống trị là Xã Trưởng, gây tiếng cười hóm hỉnh, sâu cay, chua chát, sảng khoái, hể hả qua những việc làm ngu dốt, vô nhân đạo của chúng diễn ra hàng ngày.
Sự xuất hiện của mẹ Đốp nói riêng và kiểu nhân vật này nói chung trong kịch bản chèo có tác dụng hình tượng hóa các quan điểm, triể lí dân gian giúp việc truyền tải dễ dàng hơn, dễ hiểu hơn
![Ảnh minh họa (Nguồn internet) ảnh 1](https://alltop.vn/backend/media/images/posts/1385/Bai_soan_Xa_truong_-_Me_Dop_Ngu_van_10_-_SGK_Chan_troi_sang_tao_-_mau_6-149260.png)
Hãy đăng nhập để bình luận
Đăng nhập bằng facebook hoặc google để bình luận .